ابعاد اعجاز قرآن

ابعاد اعجاز قرآن مجيد؟

ابعاد و وجوه اعجاز قرآن
وجوه درون متني
1. پيراستگي از اختلاف و تناقض
قرآن‌کريم پيراستگي از اختلاف را يکي از دلايل آسماني بودن خود شمرده، مي‌فرمايد: أَفَلايتَدَبَّرونَ القُرآنَ وَ لَوْ کانَ مِن عِندِ غَيرِ اللهِ لَوَجَدوا فِيهِ إختِلافاً کَثيراً؛ آيا با تدبر در قرآن نمي‌نگرند [تا دريابند که] اگر از سوي غير خدا مي‌بود، ناهماهنگي بسيار در آن مي‌يافتند. (نساء (4)، 82).
پيراستگي قرآن از اختلاف، دو گونه بيان مي‌شود:
الف. بيان برهاني، به اين بيان که: هدف از نزول قرآن هدايت بشر است. ناهماهنگي در آيات با اين هدف، سازگار نيست؛ پس طبق حکمت الهي، هماهنگي آيات، ضروري است.
ب. بيان ملازمه: در اين آيه، بين وجود اختلاف در قرآن و از سوي بشر بودن آن، ملازمه برقرار شده است؛ به اين معنا که: اگر کتابي با اين ويژگي‌ها از موجودي با ويژگي‌هاي انساني فراهم آيد، موارد اختلاف فراواني در آن مشاهده خواهد شد؛ بنابراين، بايد شرايط و عوامل زمينه‌ساز اختلاف در دو طرف ملازمه را مورد بررسي قرار دهيم.
أ. ويژگي‌هاي انسان
تکامل تدريجي، خطاپذيري، تأثيرپذيري و تفاوت استعدادها و محدوديت، از ويژگي‌هاي جدايي‌ناپذير انسانند و هر يک سبب پيدايش تفاوت و ناسازگاري در آثار انسان‌ساخته - به‌ويژه آثار فکري و معرفتي - است.
ب. ويژگي‌هاي قرآن
شرايط و مدّت زمان نزول و برخي ويژگي‌هاي قرآن مجيد به‌گونه‌اي است که با زمينه‌ها و ويژگي‌هاي اختلاف‌برانگيز انسان تطابق دارد. از سويي، قرآن طي 23 سال بر پيامبر (ص) نازل شده و آن حضرت آنها را بر مردم خوانده است که آثار تکامل تدريجي (در صورت بشري‌بودن قرآن) بايد در آن مشاهده شود. از سوي ديگر، پيامبر (ص) طي اين 23 سال در شرايط و اوضاع و احوال فردي، اجتماعي، اقتصادي و سياسي بسيار متفاوت و فراز و نشيب‌ها و تحوّلات بسيار ناهمگوني قرار داشت. اين خصوصيّات نيز زمينه را براي تأثيرپذيري دروني و بروني انديشه‌هاي پيامبر اسلام (ص) ـ از عوامل مختلف ـ فراهم مي‌سازد. علاوه بر اينها، بايد ويژگي جامعيّت قرآن را نيز در نظر داشت. با توجه به آنچه گذشت، روشن مي‌شود که آوردن کتابي با اين ويژگي‌ها در چنين شرايط و اوضاعي، از سوي يک انسان با آن ويژگي‌ها، ملازم با پديد آمدن ناهماهنگي زياد خواهد بود. درحالي‌که اين ناهماهنگي؛ در قرآن به چشم نمي‌خورد و اگر ناهماهنگي‌هايي در ابتدا به نظر مي‌رسد، با تأمّل و دقّت در بيان و محتواي آيات رنگ مي‌بازد. (محمدتقي مصباح يزدي، قرآن‌‌شناسي، ص 142 ـ 145).
2. اعجاز در قلمرو لفظ
ازآن‌جا كه در زمان نزول قرآن، فصاحت و بلاغت رواج فراوان داشت، تناسب معجزات با علوم عصر خود اقتضا مي‌کرد که معجزه‌ي پيامبر اسلام (ص) داراي اين بُعد باشد و مخاطبان خود را به آن تحدّي کند. از سوي ديگر، مخالفان پيامبر اکرم (ص) و مدّعيان نبوّت در عصر آن حضرت و اندکي پس از آن در مقام همانندآوري قرآن، بر اين بُعد تکّيه داشته‌اند. فصاحت، به معناي شيوايي کلمات و رواني تلفّظ آنها است؛ و بلاغت، به معناي رسايي و گويايي و دقّت تعابير در فهماندن مقصود است. شهادت اديبان بزرگ عرب از صدر اسلام تاکنون بر فرابشري بودن فصاحت و بلاغت قرآن، بهترين دليل خدايي بودن قرآن از اين جهت است.
وجه برون متني
معارف بي‌مانند، از پيامبري درس ناخوانده
موضوع درس‌ناخوانده و خط‌نانوشته بودن پيامبر از نظر تاريخي مسلّم است و حتي خاورشناسان و مورّخان غير مسلمان نيز بر آن صحّه گذارده‌اند. از سوي ديگر، با نگاهي گذرا به قرآن مجيد درمي‌يابيم که قرآن مجيد در بردارنده‌ي انواعي از معارف است که فراهم آوردن آنها در چنين مجموعه‌اي، فراتر از توان انسان‌هاي عادّي است؛ تا چه رسد به اين که به وسيله‌ي فردي درس‌ناخوانده و در محيطي دور از تمدّن و فرهنگ ارائه شده باشد؛ کسي که در طول دوران چهل سال زندگي خود (پيش از بعثت) حتي جمله‌اي از اين سخنان را بر زبان جاري نساخته است.

دليل نقليِ آسماني بودن قرآن
قرآن مجيد در آياتي چند، از بشارت حضرت موسي و حضرت عيسي به رسالت پيامبر اکرم (ص) سخن به‌ميان آورده است (اعراف: 157 و صف: 6) و بسياري از يهوديان و مسيحيان به رسالت آن حضرت ايمان آورده‌اند؛ اين خود بهترين گواه بر وجود آن بشارت‌هاست؛ چه اين که اگر بشارتي نبود، اين ادعاي قرآن واکنش شديد آنان را به دنبال مي‌داشت. تاريخ خود، گواه بر آن است که اين‌گونه واکنش از سوي آنان وجود نداشته است. (ابوالقاسم خوئي، البيان، ص 133).
3. فصاحت و بلاغت از اوصاف کلام و قواعد آن، ساخته و پرداخته‌ي ذهن بشر است. اعجاز، از جهت فصاحت و بلاغت بدين معنا است که اين قواعدِ ساخته‌ي ذهن بشر، محصولي غالب بر انديشه‌ي بشر و معلولي فائق بر علت خود مي‌آفريند، درحالي‌که اين امر، شدني نيست. گرچه وضع لغت و قواعد فصاحت و بلاغت، ساخته‌ي ذهن بشر است؛ اما جهات ديگري در فصاحت و بلاغت بايد در نظر داشت؛ مثلاً: ممکن است کسي بر لغت، آگاه باشد و قواعد فصاحت و بلاغت را به‌خوبي بداند؛ اما هنگام سخن‌گفتن در اثر غفلت يا عدم مهارت يا اشتباه ـ حتي در يک جمله ـ سخنش بليغ نگردد؛ يا ممکن است حتي غفلت هم نداشته باشد، اما سخن او با آنچه كه در نهاد خود دارد همسان نباشد و در نتيجه گفتارش فاقد نصاب بلاغت باشد؛ پس نبايد به دليل آن‌که لغت و قواعد، ساخته ذهن بشر است، هر نوع گفتار بليغي در حد توان بشر باشد؛ بلکه او خود چه‌بسا در به‌کارگيري اين قواعد اشتباه مي‌کند. (محمود رجبي، درسنامه‌ي اعجاز قرآن، تنظيم و نگارش حسن صادقي، ص 193).
4--خبرهای غیبی قرآن :
1- خبر پیروزی مسلمانان بر مشرکان در جنگ بدر بود این درحالی بود که به حسب ظاهر هیچ فرد آشنای به فنون جنگی ویا حتی هیچ فرد معمولی با توجه به کمی عدد مسلمانان در برابر لشگر بزرگ مشرکان احتمال پیروزی مسلمانان را نمیداد به آیات ذیل وتفسیر آن مراجعه کنید : وَ إِذْ يَعِدُكُمُ اللَّهُ إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ أَنَّها لَكُمْ وَ تَوَدُّونَ أَنَّ غَيْرَ ذاتِ الشَّوْكَةِ تَكُونُ لَكُمْ وَ يُريدُ اللَّهُ أَنْ يُحِقَّ الْحَقَّ بِكَلِماتِهِ وَ يَقْطَعَ دابِرَ الْكافِرينَ (انفال 7)أَمْ يَقُولُونَ نَحْنُ جَميعٌ مُنْتَصِرٌ (قمر44)سَيُهْزَمُ الْجَمْعُ وَ يُوَلُّونَ الدُّبُرَ (45) 2- قران کریم در زمانی که پیامبر در مکه دعوتش را آغاز نمود ومورد تمسخر مشرکان وسران قریش قرار گرفت خداوند به ان حضرت خبر داد دعوت خود را ابلاغ کن ما شر مسخره کنندگان را از تو کفایت خواهیم نمود وخلاصه قریش را به خاک مذلت خواهیم نشاند و این در حالی بود که قریش در اوج قدرت وشوکت بود ومشغول به اذیت وآزار پیامبر. آیات ذیل به این موضوع اشاره دارد فَاصْدَعْ بِما تُؤْمَرُ وَ أَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِكينَ (حجر 94)إِنَّا كَفَيْناكَ الْمُسْتَهْزِئينَ (95)الَّذينَ يَجْعَلُونَ مَعَ اللَّهِ إِلهاً آخَرَ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ (96)لِيَكْفُرُوا بِما آتَيْناهُمْ وَ لِيَتَمَتَّعُوا فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ (66) هُوَ الَّذي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدى‏ وَ دينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَ لَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ (توبه 33). 3-خبر از غلبه رومیان پس از شکست در مقابل ایرانیان قران کریم پس از انکه لشگر رومیان در مقابل فارس شکست خورد خبر از غلبه رومیان در چند سال آینده داد «بضع سنین » وهمان گونه که قرآن وعده داده بود در ده سال بعد رومیان بر فارسها غلبه نمودند . به آیات ذیل و تفسیر آن مراجعه کنید :غُلِبَتِ الرُّومُ (روم 2)في‏ أَدْنَى الْأَرْضِ وَ هُمْ مِنْ بَعْدِ غَلَبِهِمْ سَيَغْلِبُونَ (3)في‏ بِضْعِ سِنينَ لِلَّهِ الْأَمْرُ مِنْ قَبْلُ وَ مِنْ بَعْدُ وَ يَوْمَئِذٍ يَفْرَحُ الْمُؤْمِنُونَ (4). 4-خبر از اسلام نیاوردن ابو لهب و همسرش آیات مربوط به اینکه ابی لهب و همسر او در دوزخ به زودی عذاب دوزخ را خواهند چشید در مکاه نازل شد در حالی که احتمال مسلمان شدن انها همچون ابوسفیان ودیگر دشمنان سرسخت پیامبر میرفت ولی پیامبر در ایات سوره لهب این اخبار را داد وهمان گونه هم واقع شد به آیات ذیل مراجعه کنید :تَبَّتْ يَدا أَبي‏ لَهَبٍ وَ تَبَّ (مسد1).....سَيَصْلى‏ ناراً ذاتَ لَهَبٍ (3)وَ امْرَأَتُهُ حَمَّالَةَ الْحَطَبِ (4).

دیدگاه ها

ارسال ديدگاه جديد

(لطفا از درج سوال در ديدگاه ها خودداري فرماييد براي طرح سوالات خود به اين آدرس مراجعه فرماييد)

محتویات این فیلد به صورت شخصی نگهداری می شود و در محلی از سایت نمایش داده نمی شود.
  • Web page addresses and e-mail addresses turn into links automatically.
  • تگ های مجاز : <br><a> <br> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Lines and paragraphs break automatically.
  • Filtered words will be replaced with the filtered version of the word.

 

کد امنیتی
این سوال برای آزمایش کردن شما است که آیا شما یک بیننده واقعی ( انسان ) هستید و یا یک رایانه برای ساخت اسپم .
9 + 6 =
دو عدد را جمع کنید و وارد کنید . به عنوان مثال 1+3 را باید 4 وارد کنید .