جهان شمولي قرآن

قطعا قرآن برای عصر خاصی نیست آیات بسیاری از قرآن به صراحت این موضوع را تبیین کرده که قرآن هدایت برای تمامی انسانها و نه برای عصر وزمان خاصی وبنا به تعبیر روایات قرآن همچون ماه وخورشید جریان دارد وتوقف در ان معنی ندارد .
لکن از آنجا كه برداشت هاى نو از قرآن و معارف دينى و عرضه آنها بر اساس خواست زمان، همان «به روز شدن» تفسير قرآن است، بجاست كه ابتدا معناى تقاضاى زمان و خواست روز، روشن شود تا بتوان براى تفسير عصرى و عرضه مفاهيم قرآنى مطابق مقتضيات زمان، معيار درستى به دست داد. شهيد مطهرى براى تقاضاى زمان، سه تفسير بيان مى‏كند كه در اينجا به چكيده آن اشاره مى‏شود. 1 - هرچه در يك زمان به وجود آمد، همين به وجود آمدنش تقاضاست، و بايد خود را با اين تقاضا، يعنى با پديده هايى كه در زمان پيدا شده، تطبيق داد و آنها را پذيرفت. 2 - مقصود از اقتضاى زمان و يا تقاضاى آن، تقاضاى مردم زمان است، يعنى مردم پسند و مطابق ذوق و سليقه مردم بودن، بايد ديد كه پسند اكثريت مردم چيست؟ ذوق عمومى چيست؟ از پسند عمومى پيروى كند و با مقتضاى زمان هماهنگ كند. 3 - تقاضاى زمان به اين معناست كه: احتياجات واقعى در طول زمان تغيير مى‏كند، يعنى احتياج بشر در هر زمان يك نوع تقاضايى دارد. وى سپس با ردّ تفسير اول و دوّم، تفسير سوم را مى‏پذيرد و به شرح و بسط آن مى‏پردازد. بديهى است در موضوع مورد بحث نيز اگر گفته مى‏شود: بايد به مقتضاى زمان عمل كرد و يا سخن گفت و يا قرآن را تفسير كرد و آن را عصرى كرد، تنها معناى سوم مراد است؛ چرا كه محور فعاليت بشر احتياج اوست. بدين معنا كه انسان در اين دنيا يك سلسله احتياجات واقعى دارد؛ از قبيل خوراك و پوشاك و مسكن و علم و فكر و عقيده و... كه توأم با آن آفريده شده وبناچار به دنبال آن حركت مى‏كند. در اين ميان يك سلسله احتياجات نيز ثابت و لايتغيرند؛ مثل پاسخ به نداى فطرت توحيدى و عبوديت و پرستش، تأمين نيازهاى فكرى و عقيدتى و ارزشهاى اخلاقى و... مجموعه‏اى از نيازهاى ديگر نيز وجود دارد كه در حال تغيير و تحوّلند و در هر دو صورت براى تأمين آن به ابزار و وسائلى نياز است كه ما آن را نيازهاى ثانوى مى‏ناميم اين ابزار و وسائل در هر عصرى ممكن است تفاوت كند و با پيشرفت و تكامل خود، راه وصول را نزديكتر و ساده‏تر و گاهى نيز دقيقتر و پيچيده‏تر كند. در هر حال لازم است كه به تقاضاى آن پاسخ مثبت داد. از آنجا كه امروز نيازهاى فكرى بشر بيشتر شده و مطالب و استدلالات گذشته را كافى نمى‏داند و يا عرضه آنها را به شكل قديمى و كهنه، مطلوب و مؤثر نمى‏داند، لازم است در نحوه عمل و عرضه افكار و آراء تجديد نظر كرده، هرچند در تفسير قرآن باشد. شباهت كتاب تشريع با كتاب تكوين بى شك كتاب تشريع شباهتى تمام با كتاب تكوين دارد، چرا كه هردو مجموعه‏اى از آيات الهى و مظهر تجلى اويند و هردو مجمع حقايق و مخزن اسرار خلقتند. پس آنگونه كه هر روزه از عجايب آسمان و زمين و ستارگان و كوه و دريا و ديگر آيات كتاب تكوين پرده بردارى مى‏شود و شگفتي هاى آن آشكاتر مى‏شود، كتاب تشريع نيز چنين است و طبعا هرچه زمان به پيش مى‏رود، حقايقش آشكارتر و معارف بلندش روشنتر و تجلى اش بيشتر مى‏شود. از اين روست كه در روايات نيز تعابيرى چون: بحره، نجومه، عجائبه و غرائبه و... درباره قرآن وارد شده است. در روايتى از رسول خدا(ص) مى‏خوانيم كه فرمود: «... له ظهر و بطن، فظاهره، حكمة و باطنه علم، ظاهره انيق و باطنه عميق، له نجوم و على نجومه نجوم، لا تحصى عجائبه و لا تبلى غرائبه، فيه مصابيح الهدى و و منازل الحكمة...؛ قرآن ظهر و بطنى دارد، ظاهرش حكمت و باطنش علم است؛ ظاهرش نيكو و باطنش عميق است. براى قرآن ستارگانى است و بر آن ستارگان ستارگانى ديگر، عجائبش نامحدود، و غرائبش كهنه ناشدنى است؛ در قرآن چراغ‏هاى هدايت و علائم حكمت است»، (بحارالانوار، ج 89، ص 17، چاپ مؤسسه الوفاء، بيروت). اگر قرآن كتابى است كه در طول قرون و اعصار جريان مستمرى دارد، و در هر زمان بسان خورشيد و ماه طلوع مجددى دارد، قطعا برداشت‏ها و استفاده از آن نيز مستمر است و بديهى است كه استفاده از قرآن نيز در هر زمان به موازات پيشرفت و ترقى علوم متفاوت خواهد بود. قانون كلى: نتيجه‏اى كه از مجموع اين ادلّه به دست مى‏آيد، اين است كه زمان و مكان اجمالاً در فهم قرآن تأثير دارند و مى‏توان آن را به عنوان يك قانون كلى بدين صورت بيان كرد: ملاك كلى در برداشت نواز قرآن كريم در هر زمان و مكان، كشف قرينه‏اى جديد است كه مسير فهم و دريافت معنى را عوض مى‏كند. اين قرينه گاه به وسيله دانش بشرى كشف مى‏شود وگاه با برخورد و تضارب آراء، گاهى نيز اين قرينه با دقت و تعمق بيشتر در آيه و يا روايت مربوطه به آن مكشوف مى‏گردد، كه خود قرينه‏اى منفصل است.

دیدگاه ها

ارسال ديدگاه جديد

(لطفا از درج سوال در ديدگاه ها خودداري فرماييد براي طرح سوالات خود به اين آدرس مراجعه فرماييد)

محتویات این فیلد به صورت شخصی نگهداری می شود و در محلی از سایت نمایش داده نمی شود.
  • آدرس های وب و ایمیل به صورت اتوماتیک به لینک تبدیل می شوند.
  • تگ های مجاز : <br><a> <br> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • خطوط و پاراگرافها به صورت اتوماتیک جدا سازی می شود.
  •  

 

کد امنیتی
این سوال برای آزمایش کردن شما است که آیا شما یک بیننده واقعی ( انسان ) هستید و یا یک رایانه برای ساخت اسپم .
7 + 7 =
دو عدد را جمع کنید و وارد کنید . به عنوان مثال 1+3 را باید 4 وارد کنید .