قرآن در کلام شاعران پارسی گو

قرآن در کلام شاعران پارسی گو

قرآن کريم آيات نوربخش خداي رحمن و رحيم است که زمزم زلال معارفش حبيب قلوب عاشقان و انيس نفوس عارفان و بسان آينه اي بي زنگار و زداينده ي تمامي ناپاکي و خبايث است. ادبيات فارسي با اين کتاب الهي ارتباط لاينفک و جدايي ناپذيري دارد به گونه اي که با تورقي بر ديوان تمامي شاعران فارسي گوي به اين نکته ظريف خواهيم رسيد که تمامي آنان کوشيده اند براي ارزش بخشيدن به کلام خود وحتي به قصد تيمن و تبرک کلام خويش را در قالب تلميح، اقتباس، ارسال المثل و... با آيات نوربخش قرآن مبين مزين سازند چرا که يقين قلبي دارند که هيچ کلامي به غير از کلام وحي بر معنويت و جذابيت کلام آنها نخواهد افزود به گونه اي که مي توان ادعا نمود که پژواک تأثير ادبيات هيچ يک از ملل غير مسلمان از کتب آسماني شان به اندازه قرآن در نزد شاعران و نويسندگان شان مشهود و ملموس نيست و شايد بتوان يکي از بزرگترين و پرافتخارترين ويژگي ادب فارسي را اثر پذيري کامل از قرآن عظيم دانست.
آنگاه که آيات نخستين وحي در بيست و هفتمين روز ماه رجب و در غار مقدس حرا در سرآغاز نزول تدريجي قرآن بر قلب نازنين پيامبر اعظم(ص)نازل شد-نه تنها نجات بخش قوم عرب بلکه درفش و رايت ظفر نمودن آزادي، عدالت، مساوات و اخوت-همان معبود و مسجود ابدي و سرمدي و نياز اساسي نوع بشري-را در هر کجا که مسلمين به فتوحاتي نايل مي آمدند؛ مي افراشت و ملت ها و اقوام از دل و جان اين شرع شريف و کيش حنيف را مي پذيرفتند و اين آيين الهي که با روح و سرشت پاک آدمي همراه بود؛ در ضماير و سراير رسوخ کرد و تمامي جوانب زندگاني از جمله ادبيات آنان را نيز تحت تأثير قرار داد.
شاعران فارسي گوي نيز آنگاه که دين مبين اسلام در پهن دشت کشور ما سايه افکند از اين کتاب تأثيرمضاعف يافتند و در ادبيات فراواني قداست و حرمت اين کتاب آسماني را به مخاطبان گوشزد نمودند چرا که قرآن را مستجمع جميع صفات و شافي دردها مي دانستند و در هنگامه ها و بحبوحه هاي سخت و صعب دوران بهترين ملجا و مامن را توسل و تمسک بر اين حصن حصين الهي به حساب مي آوردند "فيه شفاء المستشفي و کفايه ي المکتفي؛ در قرآن شفا براي شفاطلبان و کفايت براي نيازمندان است" (خطبه 152-نهج البلاغه)

کلام الهی در شعر امام خمینی (ره)

لم یلدم بسته لب و گرنه بگفتم / دخت خدایند این دو نور مطهّر
این بیت تجلّى اقتباسى و تفسیرى است ازسوره مبارکه توحید (لم یلد و لم یولد)
امرش قضا حکمش قدر حبّش جنان بغضش سقر

***

قران در کلام استاد شهریار

دقتی مختصر در زندگی استاد شهریار، تسلط او به زبان عربی و انس او با متون عربی بویژه قرآن کریم را تأیید می کند. تحول استاد (که به قول خودش: بت شکنی هایی بود که به تائب شدن وی انجامید)، مقدمه ای بود برای یاد آوری آنچه از والدین به ارث برده بود، از اخلاق و تقوا و ارادت به اهل بیت

یا أیها الّذین آمنوا أطیعوا اللّه و أطیعوا الرّسول و أولی الأمر منکم… (سوره نساء، آیه 59)
در این شعر که ترجمه ای است از شعری منسوب به حضرت امیر در دیوان منسوب به ایشان، آمده:
چه شد، عهد خدا بر من شکستید الا ای حــاسـدان عـهـد بشکـن!
بـه قـرآن طـاعت من کـرد واجـب به هر مؤمن، خدای حی ذو المَن1

***

مولانا جلال الدین بلخی

شاعران فارسي زبان كه در بستر اسلام، به شعر و ادب فارسي روي آورده أند، غالباً تحت تعاليم و آموزه هاي ارزشمند قرآن بوده اند، با اين تفاوت كه در اشعار برخي از اين شاعران اين جلوه نمايي بسيار واضح وروشن نيست در برخي موارد قدري روشن تر است.

قدر همت باشد آن جهد ودعا ( ليس للانسان الا ما سعي)
قبله ازدل ساخت وآمد در دعا (ليس للانسان الا ما سعي)
***

قرآن در کلام سنایی

گرد قرآن گرد زيرا هر که در قرآن گريخت آن جهان رست از عقوبت اين جهان جست از فتن چون همي داني که قرآن را رسن خواندست حق پس تو در چاه طبيعت چند باشي با وسن چرخ گردان اين رسن را مي رساند تا به چاه گر همي صحرات

***

قرآن در کلام فردوسی

اخذ و اقتباس شاه‏نامه از متون عربي، به اشعار و امثال تازي محدود نمي‏شود، بلكه در بسياري از ابيات يا تعبيرات اين كتاب، ردّ پاي آيات و روايات اسلامي نيز به وضوح قابل تشخيص است.

در بيت زير كه در مقدمه‏ي داستان بيژن و منيژه آمده:
تو گفتي كه هاروت نيرنگ ساخت / گهي ميْ گساريد و گه چنگ ساخت
پيدا است كه اشارت به آيه‏ي شريفه‏ي «... ولكن الشياطينَ كَفَروا يعلّمون النّاس السحر و
ما انزل علي الملكين ببابل هاروت و ماروت...»(2) دارد.
***

قرآن در کلام ناصرخسرو

ناصر خسرو، شاعر بزرگ سده پنجم، شاعري مسلمان و معتقد است، در كار دين‌داري سخت استوار و جدي. شعر او نيز ابزاري است در راه گسترش ايمان و اعتقاد ديني، نه وسيله‌اي براي سخنوري و هنرنمايي، از اين روي، بسيار طبيعي است كه او بيشتر از شاعران ديگر به قرآن و حديث و آموزه‌هاي ديني رو كند و از آنها در شعر خويش ياري گيرد و ديوان خويش را از متون ديني سيراب سازد. اينك نمونه‌هايي از بهره‌گيريهاي او از قرآن مجيد:

جان تو از بهر عبادت شده است
بسته در ايـن خانه پـر استخـوان
ديوان، ص 15
«خانه پراستخوان» كنايه از اندام استخواني آدمي است و سخن بيت اين است كه جان آدمي در جسم استخواني او خانه گرفته تا بندگي خدا كند. اين نكته الهامي آشكار از اين ايه قرآني است: «وَ ما خَلَقتُ الجِنَّ وَ الاِنسَ اِلاّ لِيعبُدون؛ ما جنّ و انس را نيافريديم جز براي عبادت و بندگي».
(سوره ذاريات، ايه 56)

-----
منبع: http://quran.iribtv.ir/web/quran

دیدگاه ها

ارسال ديدگاه جديد

(لطفا از درج سوال در ديدگاه ها خودداري فرماييد براي طرح سوالات خود به اين آدرس مراجعه فرماييد)

  • آدرس های وب و ایمیل به صورت اتوماتیک به لینک تبدیل می شوند.
  • تگ های مجاز : <br><a> <br> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • خطوط و پاراگرافها به صورت اتوماتیک جدا سازی می شود.
  •  

 

کد امنیتی
این سوال برای آزمایش کردن شما است که آیا شما یک بیننده واقعی ( انسان ) هستید و یا یک رایانه برای ساخت اسپم .
1 + 2 =
دو عدد را جمع کنید و وارد کنید . به عنوان مثال 1+3 را باید 4 وارد کنید .