مصاحف

پس ازرحلت پيامبرصلى الله عليه وآله، بزرگان صحابه بر حسب دانش و كفايت خود، به جمع آورى آيات و مرتب كردن سوره‏هاى قرآن دست زدند و هر يك، آنها را در مصحف خاص خود گرد آوردند. به اين ترتيب و با گسترش قلمرو حكومت اسلام، تعداد مصحف‏ها رو به فزونى گذاشت. بعضى مصحف‏ها، به تبع موقعيت و پايگاه جمع كننده آن، مقام والايى كسب كرد؛ به عنوان نمونه مصحف عبداللَّه بن مسعود، مرجع اهل كوفه به شمار مى‏آمد. مصحف ابوموسى اشعرى در بصره و مصحف مقداد بن اسود در دمشق مورد توجّه مردم بود. گردآورندگان مصحف‏ها، متعدد بوده و ارتباطى با يكديگر نداشتند و از نظر كفايت، استعداد و توانايى انجام كار، يكسان نبودند. بنابراين نسخه هر كدام از نظر روش، ترتيب، قرائت و ... با ديگرى يكسان نبود. اين تفاوت‏ها، بين مردم اختلاف ايجاد مى‏كرد. دامنه اختلاف به آنجا رسيد كه حتى در مركز خلافت (مدينه)، معلمان قرآن، شاگردان خود را به صورت‏هاى مختلف تعليم مى‏دادند. اين اختلافات، زمينه تقاضاى صحابه از عثمان را براى يكى كردن مصحف‏ها به وجود آورد. وى ابتدا گروهى متشكل از چهار تن (زيد بن ثابت، سعيد بن عاص، عبداللَّه بن زبير و عبدالرحمان بن حارث بن هشام) را مأمور اين كار كرد. سپس به دليل مخالفت برخى صحابه هشت تن ديگر را بر اين جمع افزود. در اين دوره رياست املاى آيات با صحابى بزرگ پيامبر ابى بن كعب بود. اين گروه مصحف‏ها را از اطراف و نقاط مختلف كشور پهناور اسلامى، جمع كرده و قرآنى را، از بين آنها فراهم آوردند (مشهور به مصحف عثمانى). همه مصحف‏هاى ديگر به دستور عثمان، خليفه سوم، سوزانده يا در آب جوش انداخته شد. از اين مصحف‏ها چند عدد نسخه‏بردارى شد و به همراه قاريان آگاه، به مراكز مهم اسلامى ارسال گرديد تا همگان طبق آنها، به تكثير و تعليم قرآن اقدام كنند.براى مطالعه بيشتر ر.ك: الف. معرفت، محمد هادى، تاريخ قرآن، صص 84 - 139؛ ب. راميار، محمد، تاريخ قرآن، ص 407. در مصحب عثمانى، چينش سوره‏ها بعد از سوره «فاتحةالكتاب» عبارت است از: سوره‏هاى طولانى، سپس سوره‏هاى «مئين» (سوره‏هايى كه غالباًاز صد آيه بيشترند)، آن‏گاه سوره‏هاى «مثانى» (غالباً كمتر از صد آيه) و سپس سوره‏هاى معضلات (سوره‏هاى كوتاه قرآن) برخى معتقدند: اين چينش - كه به ترتيب طول و درازى سوره‏ها در مصاحف رسمى (عثمانى) وجود دارد در زمان عثمان تنظيم شده است. اما گروهى نيز بر اين باورند كه اين چينش به دستور پيامبر اكرم‏صلى الله عليه وآله و در زمان آن حضرت به وقوع پيوسته است. گروهى نيز نظريه‏اى ميان اين دو برگزيده‏اند و معتقدند تدوين و چينش سوره‏ها بعد از رحلت پيامبرصلى الله عليه وآله انجام گرفته، ولى ترتيب برخى سوره‏ها مانند حواميم و مسبحات به صورت فعلى، در زمان پيامبرصلى الله عليه وآله نيز مشهور بوده است.ر.ك: حجتى، سيد محمد باقر، پژوهشى در تاريخ قرآن. امامان اهل بيت‏عليهم السلام قرآن موجود را تأييد و تلاوت بر اساس آن را سفارش كرده‏اند. علامه طباطبايى در اين باره مى‏نويسد: «حضرت على‏عليه السلام خودش پيش از آن، قرآن مجيد را به ترتيب نزول جمع آورى كرده‏اين عبارت علامه دلالت دارد كه چينش سوره‏ها به ترتيب كنونى در زمان پيامبر اكرم‏صلى الله عليه وآله صورت نگرفت زيرا در اين صورت على‏عليه السلام به گونه‏اى ديگر قرآن را تدوين نمى‏كرد. و به جماعت نشان داده بود؛ اما مورد پذيرش واقع نشد و آن حضرت بر هيچ يك از جمع اول و دوم شركت داده نشد. با اين حال هيچ گونه مخالفت ومقاومتى از خود نشان نداد و آن مصحف را پذيرفت و تا زمانى كه زنده بود - حتى در زمان حكومت خود از خلاف دم نزد. همچنين امامان معصوم‏عليهم السلام اعتبار قرآن مجيد موجود را تأييد مى‏كردند و پيوسته در بيانات خود،به آن استناد جسته و به شيعيان دستور مى‏دادند از قرائت‏هاى مردم پيروى كنند ...».ر.ك: الف. معرفت، محمد هادى، علوم قرآنى، ص 119؛ ب. حجتى، سيد محمدباقر، پژوهشى در تاريخ قرآن كريم، ص 235. به همين جهت امروز مصحف عثمانى تنها مصحف رسمى دنياى اسلام است.

دیدگاه ها

ارسال ديدگاه جديد

(لطفا از درج سوال در ديدگاه ها خودداري فرماييد براي طرح سوالات خود به اين آدرس مراجعه فرماييد)

محتویات این فیلد به صورت شخصی نگهداری می شود و در محلی از سایت نمایش داده نمی شود.
  • آدرس های وب و ایمیل به صورت اتوماتیک به لینک تبدیل می شوند.
  • تگ های مجاز : <br><a> <br> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • خطوط و پاراگرافها به صورت اتوماتیک جدا سازی می شود.
  •  

 

کد امنیتی
این سوال برای آزمایش کردن شما است که آیا شما یک بیننده واقعی ( انسان ) هستید و یا یک رایانه برای ساخت اسپم .
2 + 7 =
دو عدد را جمع کنید و وارد کنید . به عنوان مثال 1+3 را باید 4 وارد کنید .