منظور اين فرمايش حضرت علي (ع) كه خواندن قرآن لقلقه زبان نباشد، يعني چه و راههاي انديشيدن و تفكر در قرآن چطور و در چه مواردي مي باشد؟

قرآن کريم در موارد زيادي به تدبر وتفکر وتعقل در آيات الهي دعوت نموده است. در هر صورت ،قرآن يک آداب ظاهري داردويک آداب باطني براي رسيدن به حقيقت آن.
براى تلاوت قرآن، آداب خاصّى هست كه به بعضى از آنها با استفاده از آيات و روايات اشاره مى‏شود: 1. در حال طهارت و با وضو به تلاوت قرآن بپردازيد. 2. در حالى كه مسواك كرده‏ايد قرآن را تلاوت كنيد. 3. با صوت زيبا تلاوت كنيد. 4. با جَهر متوسّط بخوانيد؛ نه با صداى آهسته باشد و نه با صداى بسيار بلند. 5. در حال تلاوت، با اَدَب و با طمأنينه و رو به قبله باشيد؛ چه نشسته و چه ايستاده و اگر نشسته مى‏خوانيد، تكيه نكنيد. 6. از روى «مصحف» تلاوت كنيد، كه نگاه در «مصحف» و تلاوت از روى آن آثار خاصّى دارد اگرچه آيات را حفظ باشيد. در روايتى از رسول اكرم‏(صلى الله عليه وآله) نقل شده است: «ليس شى‏ء أشدّ على الشّيطان من القرائة فى المحصف نظراً»1؛ «چيزى براى شيطان سخت‏تر و كوبنده‏تر از تلاوت قرآن نيست، آن هم از روى مصحف و با نگاه كردن در آن». 7. قبل از شروع بگوييد: «أستعيذ باللَّه السّميع العليم من الشّيطان الرّجيم»؛ «به خداوند شنوا و دانا، از شيطان رانده شده پناه مى‏برم» و يا بگوييد: «أعوذ باللَّه السّميع العليم من الشّيطان الرّجيم» و بعد بگوييد: «بسم اللَّه الرّحمن الرّحيم». سپس تلاوت را شروع كنيد، تا با عنايت خداى متعال از دخالت‏هاى شيطانى در نفس خود محفوظ بمانيد. قرآن مى‏فرمايد: «فَإِذا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطانِ الرَّجِيمِ إِنَّهُ لَيْسَ لَهُ سُلْطانٌ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَلى‏ رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ»؛ «وقتى قرآن را تلاوت مى‏كنى، پناه ببر به خداى متعال از شيطان مطرود. البته شيطان را بر آنانى كه ايمان آورده و به پروردگارشان توكل مى‏كنند، تسلّط و سيطره‏اى نيست».2 8. ترتيل را مراعات كنيد؛ قرآن، خطاب به رسول اكرم‏(صلى الله عليه وآله) مى‏فرمايد: «ورتّل القرآن ترتيلا»3؛ «و قرآن را با ترتيل مناسب آن بخوان». امام موسى بن جعفر از پدران بزرگوار خود نقل مى‏كند: از رسول اكرم‏(صلى الله عليه وآله) در خصوص آيه «ورتل القرآن ترتيلا» سؤال شد و آن حضرت در توضيح و تفسير آيه فرمود: «بيّنه تبياناً و لاتنثره نثر الرّمل، و لا تهذّه هذا الشعر، قفو عند عجائبه، و حرّكوا به القلوب، و لا يكون همّ أحدكم آخر السّورة»4؛ «قرآن را روشن و واضح تلاوت كن و حروف و كلمات آن را جدا از هم و پراكنده مساز، مانند پراكنده ساختن دانه‏هاى ريگ از يكديگر، و آن را سريع و تند تلاوت نكن، همانند تند خواندن شعر. وقتى به عجايب قرآن مى‏رسيد، توقف كنيد و به تدبّر و تأمّل بپردازيد و با تلاوت آن دل‏ها را به حركت آوريد و با شتاب و بى‏تأمّل نخوانيد؛ به نحوى كه بخواهيد زود به آخر سوره برسيد». 9. به هنگام تلاوت قرآن، به چيز ديگرى فكر نكنيد و متوجه آيات قرآن باشيد. 10. در آيات قرآن تدّبر كنيد كه در اين صورت، از انوار، هدايت‏ها، حقايق، معارف و دقايق و اسرار قرآن كريم، به اندازه خود بهره‏مند خواهيد شد. تلاوتى كه در آن تدبّر نباشد، آن طور كه شايسته است، فايده‏اى نخواهد داشت. البته اين بدان معنا نيست كه اگر كسى اهل تدبّر نباشد و يا معانى آيات را حتّى در حدّ ترجمه نداند، از تلاوت قرآن بهره‏اى نخواهد برد! چنين كسى هم با مراعات قسمتى از آداب تلاوت، بهره خود را خواهد برد. 11. حقّ آيات را مراعات كنيد؛ به اين معنا كه به هنگام تلاوت قرآن، وقتى از رحمت و بهشت ياد مى‏شود، خود را از آن رحمت محروم نبينيد و وقتى به آيات عذاب و آتش و سخط و غضب مى‏رسيد، بترسيد و به خداى متعال پناه ببريد كه از اهل عذاب و آتش نباشيد و مشمول سخط و غضب نگرديد. وقتى به آيات تكبير، تعظيم، تسبيح و تحميد مى‏رسيد، به تكبير، تعظيم، تسبيح و تحميد حقّ بپردازيد. هنگامى كه به آيات استغفار و طلب عفو و بخشش مى‏رسيد، استغفار كنيد و طلب عفو و مغفرت نماييد. آنجايى كه به ذكر صالحان مى‏رسيد، از خدا بخواهيد شما را نيز از آنان و در جمع آنان قرار دهد و آن گاه كه به ذكر اهل طغيان و غفلت مى‏رسيد، از خدا بخواهيد كه شما را از ورود به جمع آنان حفظ كند. امام صادق‏(عليه‏السلام) فرمود: «اذا مررت بآية فيها ذكر الجنّة فاسأل اللَّه الجنّة، و اذا مررت بآية فيها ذكر النّار فتعوّذ باللَّه من النّار»5؛ «به هنگام تلاوت قرآن وقتى به آيه‏اى رسيدى كه در آن ذكر بهشت شده است، از خدا بهشت را بخواه، و وقتى به آيه‏اى رسيدى كه در آن ذكر آتش به ميان آمده است، به خدا پناه ببر از آتش». در پايان تذكر اين نكته بايسته است كه هر چه مى‏توانيد در تلاوت قرآن و مراعات آداب آن، جدّيّت داشته باشيد و اين امر را مهم بشماريد و بدانيد كه هر چه در تلاوت قرآن بكوشيد و با آن وحدت يابيد؛ به همان اندازه به «حقيقت نورى قرآن» نزديك شده و در نتيجه «حقيقت نورى خود» را خواهيد يافت؛ زيرا «حقيقت نورى انسان» از «حقيقت نورى قرآن» و مرتبه‏اى از مراتب آن است و اين سرّ براى اهل آن معلوم و از نا اهلان محجوب است. «حقيقت قرآن» تجلّيات حقّ است كه در وراى اين الفاظ و مفاهيم ظاهرى بوده و در كتاب مكنون و نزد حضرت محبوب است: «وَ إِنَّهُ فِى أُمِّ الْكِتابِ لَدَيْنا لَعَلِىٌّ حَكِيمٌ»6؛ «و همانا كه آن در كتاب اصلى به نزد ما سخت والا و پر حكمت است». در عين حال، با همين الفاظ و مفاهيم، ظاهر و متجلّى است. آن كه از «حقيقت قرآن» دور مانده، از «حقيقت خود» دور گشته و از حضرت محبوب، محجوب مانده است.
از جمله خصايص اين كتاب الهى، اين است كه هر كس به اندازه اُنس با آن و تدبر و تفكر در آيات آن و حتى تلاوت و روخوانى آن از اين كتاب عظيم بهره‏مند مى‏شود. البته همين روخوانى عادى نيز بر دل‏ها اثر مى‏گذارد؛ حتى نگاه كردن به آن نيز داراى فوايد است. سعى كنيد كه روخوانى را مقدمه تدبر و تفكر در آيات الهى قرار دهيد.
ترديدي نيست که خواندن قرآن و ادعيه با توجه به معاني آن تأثير بسزايي در نفس و جان انسان دارد و اين تأثير خاص بدون آن حاصل نمي شود ولي به هر حال خواندن آنها بدون توجه به معاني آن نيز ثواب و ارزش خاص خود و در مرحله پايين تري نيز دارد.
شما به نکته خوبي اشاره کرده ايد لکن راه صحيح آنست که خواندن قرآن ترک نشود بلکه کمتر بخواند ودر عوض به معاني آن دقت کند ودر هر صورت اين مقدار از انس با قرآن را که خود فضيلتي است رها نکنيد بلکه اين را مقدمه آشنائي با محتواي آن قرار دهيد در روايات اسلامي هم قرائت بدون تدبر مورد مذمت قرار گرفته است لکن اين در جائي است که اصلا تدبري نباشد وبفکر فهم معاني نباشد.
قرآن كتابى است كه شكوفايى پيام‏ها و معارف آن، در پناه انديشيدن است. «تفكر عبارت است از: به كار بردن فكر براى كشف مجهولات و پاسخ به سؤالات» قرآن در اين زمينه مى‏فرمايد: «وَ أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ ما نُزِّلَ إِلَيْهِمْ وَ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ»؛ نحل(16)، آيه 44.؛ «وحى آسمانى را براى روشن كردن آيات الهى قرآن، بر تو نازل كرديم و شايد آنان تفكر كنند». پس انتظار آن است كه انسان، آيات قرآن را در كنار بيانات پيامبرصلى الله عليه وآله و سنت قرار داده، در آنها بينديشد و مجهولات خود را مرتفع سازد؛ زيرا تنها در سايه تفكر در آيات است كه بسيارى از سؤالات اساسى انسان، پاسخ داده مى‏شود. قرآن به پيامبرصلى الله عليه وآله مى‏فرمايد: «قُلْ هذِهِ سَبِيلِي أَدْعُوا إِلَى اللَّهِ عَلى‏ بَصِيرَةٍ أَنَا وَ مَنِ اتَّبَعَنِي»؛ يوسف(12)، آيه 108.؛ «بگو اين راه من است كه با بصيرت تمام من و پيرامون من دعوت مى‏كنيم». اما تدّبر در قرآن عبارت است از تأمل در عواقب يك امر. آيات قرآن، از معارف و دستورهايى سخن مى‏گويد؛ از مسئوليت‏هاى انسان و نظام پاداش و جزا مى‏گويد و عواقب مثبت و منفى رفتارش را متذكر مى‏شود. تدبر در آيات قرآن؛ يعنى، توجه به عواقب و لوازم آيات و آثار مترتب بر عمل كردن يا نكردن بر مقتضاى آن با اين تدبر است كه دل و قلب انسان راه مى‏افتد و از بشارت‏هاى قرآن بهره مى‏گيرد و تهديدهايش در او مؤثر مى‏افتد. قرآن در اين زمينه مى‏فرمايد: «أَ فَلا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلى‏ قُلُوبٍ أَقْفالُها»؛ محمد (47)، آيه 24.؛ «آيا در آيات الهى تدبر نمى‏كنند يا آنكه بر دل آنها قفل زده شده و راه نمى‏افتد». پس تفكر و تدبر در قرآن، به ايجاد روح بصيرت و روشن بينى و زنده شدن و فعال شدن قدرت درك قلب و جان آدمى است. در روايات نيز ثواب تدبّر در آيات قرآن، از قرائت آن بيشتر معرفى شده است: «لا خير فى قرائة ليس فيها تدبر»؛ [آگاه باشيد كه ]خيرى در تلاوت قرآن بدون تفكّر و ارزيابى آن وجود ندارد».بحارالانوار، ج 92، ص 211. اصولاً از مقايسه آيه 121 سوره بقره «الذين آتينا هم الكتاب يتلونه حق تلاوته اولئك يؤمنون به» و آيه 29 سوره «جن» - كه هدف از نزول قرآن را بهره‏مندى و تدبر در آن مى‏داند در مى‏يابيم كه «تلاوت راستين» در جريان تدبر در آيات است. در اين باره توجه به چند نكته، بايسته است: 1. الهى بودن قرآن بدون «تدبر در آن» معلوم نخواهد شد: «أَ فَلا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ وَ لَوْ كانَ مِنْ عِنْدِ غَيْرِ اللَّهِ لَوَجَدُوا فِيهِ اخْتِلافاً كَثِيراً»؛ نساء (4)، آيه 82.. 2. بدون تدبر در قرآن، نمى‏توان از ذخاير بى‏كران و پر خير و بركت كلام خدا بهره‏اى جست؛ 3. بدون تدبر نمى‏توان از ظلمت شك و ترديد و سرگردانى نفاق، خود را رهانيد و به ايمانى راسخ و استوار، دست يافت؛ 4. بدون تدبّر عمق و مغز آيات را نمى‏توان دريافت و به حقايق شگفت و حيرت آورش پى برد؛ 5. تدبّر كننده در قرآن با تمام وجود، در جاى جاى قرآن، حضور خدا را حس مى‏كند و دل و جانش را از نور خدا سرشار مى‏نمايد.تقى پور، ولى‏اللَّه، پژوهشى پيرامون تدبر بر قرآن، قم انتشارات اسوه، 1371، چاپ اول، ص 31.
[پايان كد انتخابي]

بزرگان فرموده اند راه انس با چيزي، ارتباط زياد داشتن با آن است و اين مطلب از نقطه نظر روانشناختي امري مسلم و غير قابل انکار است. اگر غذايي در کام انسان ناخوشايند باشد، با چند بار خوردن، با ذائقه او هماهنگ مي شود و عادت به شنيدن صدايي ناهنجار، از شدت آزار آن مي کاهد به گونه که گاهي اوقات انسان متوجه آن نمي شود.
اگر انسان قرآن کريم را بشناسد و آن را سخن خداوند بداند که در هر لحظه و ساعت با او به گفتگو مي نشيند و بدون واسطه، با او سخن مي گويد. اگر خداوند را به بزرگي و عظمت و لطف و رحمت و حکمت شناخته باشد و بداند که خداوند بزرگ با آن صفات جلال و جمالش در قرآن و کلامش تجلي و ظهور يافته است («فتجلي لهم في کتابه» نهج البلاغه، ترجمه مرحوم محمد دشتي، خطبه 147/2).
آن گاه کلمه کلمه قرآن را نور و پاکي و حکمت و پند و هدايت مي داند و هيچ لذتي در عالم در نزد او بالاتر از انس با قرآن که کلام محبوب و سخن خالق همه زيبايي ها و کمالات و خوبي ها و خيرات است نمي باشد.
آداب تلاوت و انس با قرآن كريم:
براى تلاوت قرآن، آداب خاصّى هست كه به بعضى از آنها با استفاده از آيات و روايات اشاره مى‏شود:
1. در حال طهارت و با وضو به تلاوت قرآن بپردازيد.
2. در حالى كه مسواك كرده‏ايد قرآن را تلاوت كنيد.
3. با صوت زيبا تلاوت كنيد.
4. با جَهر متوسّط بخوانيد؛ نه با صداى آهسته باشد و نه با صداى بسيار بلند.
5. در حال تلاوت، با اَدَب و با طمأنينه و رو به قبله باشيد؛ چه نشسته و چه ايستاده و اگر نشسته مى‏خوانيد، تكيه نكنيد.
6. از روى «مصحف» تلاوت كنيد، كه نگاه در «مصحف» و تلاوت از روى آن آثار خاصّى دارد و در روايات روى اين موضوع تأكيد شده است.
در روايتى از رسول اكرم‏صلى الله عليه وآله نقل شده است: «ليس شى‏ء أشدّ على الشّيطان من القرائة فى المحصف نظراً»؛ بحارالانوار، ج 92، ص 202.؛ «چيزى براى شيطان سخت‏تر و كوبنده‏تر از تلاوت قرآن نيست، آن هم از روى مصحف و با نگاه كردن در آن».
7. قبل از شروع بگوييد: «أستعيذ باللَّه السّميع العليم من الشّيطان الرّجيم»؛ يعنى به خداوند شنوا و دانا، از شيطان رانده شده پناه مى‏برم و يا بگوييد: «أعوذ باللَّه السّميع العليم من الشّيطان الرّجيم» و بعد بگوييد: «بسم اللَّه الرّحمن الرّحيم». سپس تلاوت را شروع كنيد، تا با عنايت خداى متعال از دخالت‏هاى شيطانى در نفس خود محفوظ بمانيد.
قرآن مى‏فرمايد: «فَإِذا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطانِ الرَّجِيمِ إِنَّهُ لَيْسَ لَهُ سُلْطانٌ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَلى‏ رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ»؛ «وقتى قرآن را تلاوت مى‏كنى، پناه ببر به خداى متعال از شيطان مطرود. البته شيطان را بر آنانى كه ايمان آورده و به پروردگارشان توكل مى‏كنند، تسلّط و سيطره‏اى نيست».نحل (16)، آيه 98.
8. ترتيل را مراعات كنيد؛ آن چنان تند نخوانيد كه حروف، كلمات، وقف‏ها و فاصله‏ها به خوبى ادا نشود. همچنين فاصله زياد و غير صحيح در ميان حروف و كلمات ندهيد؛ به نحوى كه حروف و كلمات جدا از هم و غير مرتبط باشد. در مجموع، بايد حروف و كلمات را خوب، روشن و در عين حال، متّصل و مرتبط به هم ادا كنيد و وقف‏هاى آيات را هم مراعات نماييد و طورى بخوانيد كه
قلوب را به حركت آورد و دل‏ها را تكان دهد.
قرآن، خطاب به رسول اكرم‏صلى الله عليه وآله مى‏فرمايد: «ورتّل القرآن ترتيلا»؛ مزمل (73)، آيه 3.؛ «و قرآن را با ترتيل مناسب آن بخوان».
امام موسى بن جعفر از پدران بزرگوار خود نقل مى‏كند: از رسول اكرم‏صلى الله عليه وآله در خصوص آيه «ورتل القرآن ترتيلا» سؤال شد و آن حضرت در توضيح و تفسير آيه فرمود: «بيّنه تبياناً و لاتنثره نثر الرّمل، و لا تهذّه هذا الشعر، قفو عند عجائبه، و حرّكوا به القلوب، و لا يكون همّ أحدكم آخر السّورة»؛ بحارالانوار، ج 92، ص 215.؛ «قرآن را روشن و واضح تلاوت كن و
حروف و كلمات آن را جدا از هم و پراكنده مساز، مانند پراكنده ساختن دانه‏هاى ريگ از يكديگر، و آن را سريع و تند تلاوت نكن، همانند تند خواندن شعر. وقتى به عجايب قرآن مى‏رسيد، توقف كنيد و به تدبّر و تأمّل بپردازيد و با تلاوت آن دل‏ها را به حركت آوريد و با شتاب و بى‏تأمّل نخوانيد؛ به نحوى كه بخواهيد زود به آخر سوره برسيد».
9. به هنگام تلاوت قرآن، به چيز ديگرى فكر نكنيد و متوجه آيات قرآن باشيد.
10. در آيات قرآن تدّبر كنيد كه در اين صورت، از انوار، هدايت‏ها، حقايق، معارف و دقايق و اسرار قرآن كريم، به اندازه خود بهره‏مند خواهيد شد.
تلاوتى كه در آن تدبّر نباشد، آن طور كه شايسته است، فايده‏اى نخواهد داشت. البته اين بدان معنا نيست كه اگر كسى اهل تدبّر نباشد و يا معانى آيات را حتّى در حدّ ترجمه نداند، از تلاوت قرآن نتيجه‏اى نخواهد برد! چنين كسى هم با مراعات قسمتى از آداب تلاوت، بهره خود را خواهد برد.
11. حقّ آيات را مراعات كنيد؛ به اين معنا كه به هنگام تلاوت قرآن، وقتى از رحمت و بهشت ياد مى‏شود، خود را از آن رحمت محروم نبينيد و وقتى به آيات عذاب و آتش و سخط و غضب مى‏رسيد، بترسيد و به خداى متعال پناه ببريد كه از اهل عذاب و آتش نباشيد و مشمول سخط و غضب نگرديد. وقتى به آيات تكبير، تعظيم، تسبيح و تحميد مى‏رسيد، به تكبير، تعظيم، تسبيح و تحميد حقّ بپردازيد. هنگامى كه به آيات استغفار و طلب عفو و بخشش مى‏رسيد، استغفار كنيد و طلب عفو و مغفرت نماييد. آنجايى كه به ذكر صالحان مى‏رسيد، از خدا بخواهيد شما را نيز از آنان و در جمع آنان قرار دهد و آن گاه كه به ذكر اهل طغيان و غفلت مى‏رسيد، از خدا بخواهيد كه شما را از ورود به جمع آنان حفظ كند.
در روايتي امام علي عليه السلام مي فرمايند: الا لاخير في قرائه ليس فيها تدبر, الا لاخير في عباده ليس فيها تفقه. بدانيد که در قرآن خواندني که با تدبر همراه نباشد, خيري نيست, بدانيد در عبادتي که با فهم وانديشه توام نباشد خيري نيست.
ميزان الحکمه ج10 ص4828ح16534
در روايتي امام صادق‏عليه السلام فرمود: «اذا مررت بآية فيها ذكر الجنّة فاسأل اللَّه الجنّة، و اذا مررت بآية فيها ذكر النّار فتعوّذ باللَّه من النّار»؛ بحارالانوار، ج 92، ص 216.؛ «به هنگام تلاوت قرآن وقتى به آيه‏اى رسيدى كه در آن ذكر بهشت شده است، از خدا بهشت را بخواه، و وقتى به آيه‏اى رسيدى كه در آن ذكر آتش به ميان آمده است، به خدا پناه ببر از آتش».
12. هنگامي که ترجمه آيات را مطالعه مي کنيد يک دفترچه يادداشت کنار خود بگذاريد و نکات مهم و کاربردي که در زندگي روزمره مي توانيد از آن بهره بگيريد، تحت عنوان «پيام قرآن» يادداشت کنيد. قرآن كريم درباره طبقاتي از مردم سخن مي گويد. اگر توانيد ويژگي هاي طبقات ارزشي مردم را جداسازي و بررسي كنيد به دانش بزرگي از قرآن كريم دست يافته ايد.
در پايان تذكر اين نكته بايسته است كه هر چه مى‏توانيد در تلاوت قرآن و مراعات آداب آن، جدّيّت داشته باشيد و اين امر را مهم بشماريد و بدانيد كه هر چه در تلاوت قرآن بكوشيد و با آن وحدت يابيد؛ به همان اندازه به «حقيقت نورى قرآن» نزديك شده و در نتيجه «حقيقت نورى خود» را خواهيد يافت؛ زيرا «حقيقت نورى انسان» از «حقيقت نورى قرآن» و مرتبه‏اى از مراتب آن است و اين سرّ براى اهل آن معلوم از نا اهل هم محجوب است.
«حقيقت قرآن» تجلّيات حقّ است كه در وراى اين الفاظ و مفاهيم ظاهرى بوده و در كتاب مكنون و نزد حضرت محبوب است: «وَ إِنَّهُ فِى أُمِّ الْكِتابِ لَدَيْنا لَعَلِىٌّ حَكِيمٌ»؛ زخرف (43)، آيه 4.
؛ «و همانا كه آن در كتاب اصلى به نزد ما سخت والا و پر حكمت است». در عين حال، با همين الفاظ و مفاهيم، ظاهر و متجلّى در آنها است.
آن كه از «حقيقت قرآن» دور مانده، از «حقيقت خود» دور گشته و از حضرت محبوب، محجوب مانده است.
[انتخابي از كد31142]براي بهره مندي از دولت قرآن و ره يافتن به خلوت آرامش و معنويت آن موارد زير را بايد مد نظر داشت : الف . فهم قرآن: قرآن مي فرمايد: »... ان الذين اوتوا العلم من قبله اذا يتلي عليهم يخرون للاذقان سجدا. و يقولون سحبان ربنا ان كان وعد ربنا لمفعولا . و يخرون للاذقان يبكون و يزيدهم خشوعا; كساني كه پيش از (نزول قرآن و آيات ) آن , به آن ها دانش داده شده , هنگامي كه (اين آيات ) بر آنان خوانده مي شود, سجده كنان به خاك مي افتند و مي گويند: منزه است پروردگار ما, كه وعده هايش به يقين انجام , شدني است . آن ها (بي اختيار) به زمين مي افتند و گريه مي كنند و (تلاوت اين آيات همواره) بر خشوعشان مي افزايد« (اسراء آيه 109 - 107). علامه طباطبايي مي فرمايد: »مراد از علم داده شدگان قبل از نزول قرآن , كساني هستند كه خود را براي فهم و هضم سخن حق و قبول آن آماده كرده اند و اين آمادگي از اين روست كه به علم حقيقت معناي قرآن مجهز شده اند و همين علم قبلي هم برايشان صفت خشوع را به ارث آورده , در نتيجه وقتي برايشان قرآن تلاوت مي شود, بر خشوعشان افزوده مي گردد«,(الميزان , ج 13, ص 222). فهم قرآن را بايد كسب كرد تا خشوع , خضوع , لذت و... به دنبال آن بيايد. فهم قرآن , داراي مراحل زير است : 1. آشنايي با مفاهيم و معاني قرآن: براي آشنايي با مفاهيم قرآن به طور مستمر و مداوم بايد از تفسيرهاي فارسي مثل تفسير نمونه , تفسير آقاي قرائتي , تفسير آيه الله جوادي آملي و مانند آن , استفاده كرد. 2. تدبر: پس از آشنايي با قرآن , بايد به تعمق و تدبر در آن پرداخت , تا عبرت و دعوت قرآن را دريافت . مولا علي (ع ) مي فرمايند: »الا لاخير في قرائه ليس فيها تدبر...; آگاه باشيد در آن قرائت قرآني كه تدبر نباشد (خوبي و رشد عقلاني و معنوي و) هيچ خيري وجود ندارد«, (ميزان الحكمه , ج 8, ص 88, ر 16234). ب . عمل به قرآن : بايد دعوت قرآن را لبيك گفت و به آن عمل كرد. نتيجه ي فهم قرآن و مراتب آن , بايد عمل به قرآن باشد و گرنه به اندازه ي عمل نكردن به قرآن و بي اعتنايي به آن , قساوت قلب افزون مي گردد و آثار روح افزا و حلاوت تلاوت كاسته مي شود. امام صادق (ع ) درباره ي تفسير اين آيه »... يتلونه حق تلاوته ...; كساني كه قرآن را همانگونه كه سزاوار تلاوت است , تلاوت مي كنند...«, (سوره ي بقره , آيه ي 121). مي فرمايند: »يرتلون آياته و يتفهمون معاينه و يعملون باحكامه و يرجون وعده و يخشون عذابه و يتمثلون قصصه و يعتبرون امثاله و يأتون اوامره و يجتنبون نواهيه ... يتلونه حق تلاوته; يعني كساني كه آيات را با ترتيل مي خوانند و معاني آن را مي فهمند و به احكام آن عمل مي كنند و به وعده ي آن اميدوار و از عذابش ترسان مي باشند و از قصه هاي آن الگو مي گيرند و از مثال هايش پند مي پذيرند و اوامر آن را انجام مي دهند و از نواهي آن اجتناب مي كنند...«, (ميزان الحكمه , ج 8, ص 84, ر 16217, چاپ اول , سال 1363, قم , مكتب الاعلام الاسلامي ). ج . رقت قلب: عمل به قرآن موجب رقت قلب و بروز حالات دلپذير معنوي مي شود. تلاوت آن نيز قلب را صفا و جلا مي بخشد. د. تلاوت مستمر: بايد قرآن را هر روزه خواند. رسول اكرم (ص ) مي فرمايند: »عليكم بتعلم القرآن و كثره تلاوته ; بر شما باد آموختن قرآن و تلاوت زياد آن «, (همان , ص 75, ر 16163). در روايتي ديگر حضرت مي فرمايند: »ان هذه القلوب تصداء كما يصداء الحديد »قيل : يا رسول الله فما جلاؤها؟ قال : تلاوه القرآن; به درستي كه دل ها نيز مانند آهن زنگار مي گيرد. سؤال شد: يا رسول الله جلابخش چنين دل هايي چيست ؟ فرمود: تلاوت قرآن «, (همان , ص 81, ر 16198). ه . ترتيل : شايسته است قرآن با ترتيل خوانده شود. حضرت علي (ع ) در تفسير آيه ي »و رتل القرآن ...«, (سوره ي المزمل , آيه ي 4) مي فرمايند: »بينه تبيانا, و لاتنثزه نثر الرمل , و لا تهذه هذ الشعر, قفوا عند عجائبه , و حركوا به القلوب , و لا يكون هم احدكم آخر السوره; قرآن را با ترتيل بخوان معنايش اين است : آن را حتما واضح و آشكارا بخوان و نه مانند سنگ ريزه (هاي بيابان كه پراكنده است ) پراكنده بخوان و نه مانند شعر با شتاب بخوان . به عجايب قرآن كه رسيديد, مكث كنيد و دل هاي خود را با آن تحريك كنيد (و تحت تأثير قرار دهيد) و هم هيچ كدام از شما اين نباشد كه به آخر سوره برسيد« (ميزان الحكمه , ج 8, ص 87, ر 16230). و. صوت زيبا: قرآن را با صورت زيبا بخوانيد يا از نوارهاي قرآن استفاده كنيد, تا دل تحت تأثير قرار گيرد. رسول اكرم (ص ) مي فرمايند: »حسنوا القرآن باصواتكم فان الصوت الحسن يزيد القرآن حسنا; قرآن را با صداي خود نيكويي بخشيد, زيرا صوت زيبا بر زيبايي و حسن قرآن مي افزايد«, (همان , ص 82, ر 16212). اين ها پلي است براي رسيدن به لذات روحي و عشق به قرآن . در پايان سفارش مي كنيم راهكارها را طبق برنامه ي روزانه و منظم به كار گيريد تا هر چه بيش تر با قرآن انس گيريد و در سايه ي اين انس دلباخته و شيفته قرآن شويد[پايان كد انتخابي]
در مورد شيوه کار بايد گفت,متأسفانه متن هاي خوب براي اي جهت وجود ندارد,لکن شما مي توانيد به دو شيوه عمل کنيد.
اول آنکه سوره اي را مورد بحث قرار دهيد بعنوان نمونه سوره حجرات که مشتمل برمباحث اخلاقي است با محوريت تفسير نمونه کمک گرفتن از کتاب آقاي سيد رضا صدر(تفسير سوره حجرات)واگر دوستان شما بتوانند تفسير هاي ديگر را ببينند ونکات ديگري را هم علاوه بر متن اصلي مطرح نمايند.
شيوه دوم که قدري مشکل تر است بويژه در آغاز کار,آنست که موضوعي را محور بحث قرار دهيد مثلاَ «اخلاق در قرآن»وآيات مربوطه را استخراج کنيد وروي آنها بحث کنيد بشرطي که قبل از بحث هر کدام يک تفسير را در مورد آن ايه ديده باشد ونکات بر داشتي را طرح نمايد.يا براي اين کار از کتاب, اخلاق در قرآن, آقاي مصباح يزدي,ويا مراحل اخلاق در قرآن, آقاي جوادي آملي را متن بحث قرار دهيد.
در هنگام بحث مي توانيد ابتدا نکات ادبي آيات را مورد بررسي قرار دهيد وسپس نکات وبر داشت هائي که به ذهن هر کس مي رسد,در اين از شيوه هاي مفسران مي توانيد بهره مند شويد وببينيد که آنهااز چه راهي وارد شده اند.

دیدگاه ها

ارسال ديدگاه جديد

(لطفا از درج سوال در ديدگاه ها خودداري فرماييد براي طرح سوالات خود به اين آدرس مراجعه فرماييد)

محتویات این فیلد به صورت شخصی نگهداری می شود و در محلی از سایت نمایش داده نمی شود.
  • آدرس های وب و ایمیل به صورت اتوماتیک به لینک تبدیل می شوند.
  • تگ های مجاز : <br><a> <br> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • خطوط و پاراگرافها به صورت اتوماتیک جدا سازی می شود.
  •  

 

کد امنیتی
این سوال برای آزمایش کردن شما است که آیا شما یک بیننده واقعی ( انسان ) هستید و یا یک رایانه برای ساخت اسپم .
2 + 8 =
دو عدد را جمع کنید و وارد کنید . به عنوان مثال 1+3 را باید 4 وارد کنید .