هسته هستى در آيينه آيات‏

Ahlbeit01_0.jpg

صالح قنادى‏

در قرآن مجيد، آيات فراوانى وجود دارد كه به طور مستقيم به پيامبر اسلام صلى‏اللّه‏عليه‏وآله فرمان داده است. دقت در اين گونه آيات، انتظار خداوند متعال از محبوب‏ترين بندگانش را مشخص مى‏كند و انگيزه انسان را در پاى‏بندى و پايدارى بر سنت و سيره پيامبر صلى‏اللّه‏عليه‏وآله، دو چندان مى‏كند. اين خطاب‏ها را با هم مى‏خوانيم:

1. خطاب‏هاى‏ مسئوليت آفرين‏ «اقرأ باسم ربك الذى خلق؛ بخوان به نام پروردگارت كه آفريد».[1] اولين فرمان خداوند به شخص پيامبر صلى‏الله‏عليه‏وآله، با دستور «بخوان» آغاز شد و اين، نشان از آن دارد كه رهبر آسمانى، قبل از تبليغ و ابلاغ به ديگران، خود پيش قدم در «خواندن» مى‏باشد و قبل از دستور به ديگران، خود دستورپذير است. خواندن نيز به نام «پروردگار» است كه جهت و هدف رشد و پرروش را نشان مى‏دهد و در ادامه آيه، به آفرينندگى خداوند و آفرينش انسان اشاره شده است و حكايت از آن دارد كه بركات وجودى پيامبر صلى‏الله‏عليه‏وآله، همه آفرينش و انسان‏ها را فرا مى‏گيرد؛ چنان كه در نهج البلاغه درباره رعايت حقوق همه انسان‏ها چنين مى‏خوانيم: «مردمان دو گروهند؛ يا برادر تو هستند در دين و يا همانند تو هستند در آفرينش».[2]

2. خطاب‏هاى تبليغى‏ برخى از آيات الهى كه پيامبر صلى‏اللّه‏عليه‏وآله را مورد خطاب قرار داده‏اند، جنبه ابلاغ و تبليغ به مردمان را نيز دارند؛ مانند آياتى كه با كلمه «قل» يا كلمات «يا ايها الرسول» آغاز شده‏اند. اين گونه فرمان‏ها نيز بيان‏گر آن است كه اولين گوينده و عمل كننده به دستورات الهى، شخص پيامبر صلى‏اللّه‏عليه‏وآله است؛ مانند «قل هو الله احد» كه شهادت و گواهى به وحدانيت خداوند، قبل از هر كس، از سوى پيامبر صلى‏اللّه‏عليه‏وآله، اظهار شده است.

اين گونه خطاب‏ها، بر قاطعيت پيامبر صلى‏اللّه‏عليه‏وآله در هنگام تبليغ و رويارويى با مخالفان، تأكيد دارد؛ چنان كه درباره شأن نزول سوره «كافرون» آمده است: گروهى از سران مشرك، مانند «وليد بن مغيره» به دشمنى و مخالفت شديد پرداختند؛ اما پيامبر صلى‏اللّه‏عليه‏وآله در برابر هرگونه تهديد و تطميع دشمنان، با قاطعيت ايستادگى كرد و بر هر گونه كوتاه آمدن در برابر ارزش‏ها، خط بطلان كشيد. همچنين هنگامى كه به انتقال دهنده پيام گفته مى‏شود: «بگو»، به طور معمول، كلمه «بگو» را تكرار نمى‏كنند؛ اما در آيات قرآن، كلمه «قل» از زبان پيامبر صلى‏اللّه‏عليه‏وآله نيز بيان شده است و اين، نشان دهنده كمال امانت‏دارى در ابلاغ وحى است؛ يعنى هر چه از سوى خدا به وى نازل شده، بدون هيچ گونه اضافه و كاستى، به مردم، منتقل شده است؛ حتى كلمه «قل».

3. خطاب‏هاى عتاب گونه و تهديدآميز برخى از آيات الهى، بيان‏گر خطاب‏هاى عتاب گونه و كلمات تهديدآميز به شخص پيامبرصلى اللّه و عليه و آله مى‏باشند؛ مانند اين آيه: «و اگر او پاره‏اى گفته‏ها بر ما بسته بود، دست راستش را سخت مى‏گرفتيم؛ سپس رگ قلبش را پاره مى‏كرديم».[3] از اين گونه آيات، به خوبى استفاده مى‏شود كه خداوند متعال، حتى با محبوب‏ترين بندگانش، در صورت انجام خطا، با تندى رفتار مى‏كند و هر كس مسئوليتش بيشتر باشد، انتظار از او نيز بيشتر است و از اين نكته كه پيامبر صلى‏اللّه‏عليه‏وآله گرفتار مؤاخذه الهى نشده، به خوبى آشكار مى‏شود كه وى به طور كامل به وظايف و مسئوليت‏هاى خويش عمل كرده است و بلكه بيش از حد انتظار، براى هدايت مردم، دل‏سوزى و تلاش كرده است؛ تا آن جا كه خداوند فرمود: «قرآن را بر تو نازل نكرديم؛ تا به رنج افتى؛ جز اين كه براى هر كه مى‏ترسد، پندى باشد».[4]

4. خطاب‏هاى تكليفى‏ برخى از آيات الهى، بيان‏گر خطاب‏هاى تكليفى به پيامبر صلى‏اللّه‏عليه‏وآله مى‏باشند؛ چنان كه در قرآن مجيد، چنين مى‏خوانيم: «اى جامه به خويشتن فرو پيچيده! به پا خيز شب را؛ مگر اندكى؛ نيمى از شب يا اندكى از آن را بكاه يا بر آن [نصف‏] بيفزاى و قرآن را شمرده شمرده، بخوان».[5] از اين گونه آيات، به خوبى استفاده مى‏شود كه رهبران آسمانى، نه تنها مانند ديگر بندگان، موظف به اطاعت از فرمان‏هاى الهى هستند، بلكه در انجام مسؤليت‏ها و عبادت‏ها، «پيشتر» و «بيشتر» از ديگران اقدام مى‏كنند؛ مانند اهتمام و انس فراوان پيامبر صلى‏اللّه‏عليه‏وآله نسبت به تلاوت قرآن در طول شبانه روز و خلوت با خداى خويش.[6]


[1] علق، آيه 1.

[2] عهدنامه مالك اشتر.

[3] حاقه، آيه 46.

[4] طه، آيه 1 و 2.

[5] مزمل، آيات 1- 4.

[6] نهاد نمايندگى مقام معظم رهبرى در دانشگاه‏ها (معاونت آموزشى و پژوهشى استادان و دروس معارف اسلامى)، ويژه نامه پرسمان، 23جلد، مؤسسه فرهنگى و هنرى ابناء الرسول (ص) - تهران، چاپ: اول، 1392.

(به نقل از: نرم افزار گلشن فرهنگ و معرفت، ويژه نامه پرسمان، شماره 21)

دیدگاه ها

ارسال ديدگاه جديد

(لطفا از درج سوال در ديدگاه ها خودداري فرماييد براي طرح سوالات خود به اين آدرس مراجعه فرماييد)

محتویات این فیلد به صورت شخصی نگهداری می شود و در محلی از سایت نمایش داده نمی شود.
  • آدرس های وب و ایمیل به صورت اتوماتیک به لینک تبدیل می شوند.
  • تگ های مجاز : <br><a> <br> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • خطوط و پاراگرافها به صورت اتوماتیک جدا سازی می شود.
  •  

 

کد امنیتی
این سوال برای آزمایش کردن شما است که آیا شما یک بیننده واقعی ( انسان ) هستید و یا یک رایانه برای ساخت اسپم .
1 + 12 =
دو عدد را جمع کنید و وارد کنید . به عنوان مثال 1+3 را باید 4 وارد کنید .