معناي اعلي در ذكر سجده

ذكر ركوع وسجود اشاره به مقام ربوبيت خداوندوفقروبيچارگي بنده است. ربوبیت خداوند بسیار گسترده و فراگیر است و همه نظام هستی و کل موجودات را شامل می شود .
در چندین آیه از قرآن کریم عمومیت و گستردگی این ربوبیت بی کران بیان شده است . مثلا در آیه 66 سوره ص آمده است : رب السموات و الارض و ما بینهما ، خداوندی که مربی و کارگردان و تربیت کننده آسمان ها و زمین و هر آن چه در میان این دو است .
اعلي از ((علو)) مشتق شده است كه به معناي نوعي برتري مي باشد, اما در توصيف خداوند به اعلي , تنها در مقام انتساب موجود مخلوق كه در برابر او پست و دني مي باشد, اين واژه و واژه هاي ديگري چون ((علي )) و ((متعالي )) به كار گرفته مي شود, (نگا: رسائل توحيدي , علامه طباطبايي , ترجمه أا علي شيرواني , تهران , الزهرائ, چاپ اول , 1370 ش , ص 64).
اما از آنجا كه حضرت حق علو بالذات داشته و در واقع اين برتري ذاتي اوست و مخلوقات و موجودات علو و برتري شان بالغير و بواسطه افاضه علو خداوند به آنها مي باشد, اصلا نمي توان برتري مخلوقات را با برتري خداوند متعال نسبت سنجي كرد و در اين نسبت سنجي گفت كه خدا برتر از مخلوقاتش كه برترند مي باشد. در اين جا مقايسه معني و مفهوم ندارد, (نگا: شرح توحيد صدوق : قاضي سعيد قمي , تصحيح و تعليق دكتر نجفقلي حبيبي , تهران , وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي , چاپ اول , 1415 ق , ج اول , ص 88).
بر اين اساس , اين واژه حكايتگر اين حقيقت است كه خداوند متعال برتر از آن است كه در فكر مخلوقات خود بگنجد, به مقام ذات او راهي نيست , نه فكر بدان مقام راه دارد و نه عقل و نه وهم و كشف ارباب شهود ((يعلم ما بين ايديهم و ما خلفهم و لا يحيطون به علما)), (طه / 110).
عنقا شكار كس نشود دام بازچين ==كاينجا هميشه باد به دست است دام را==
براي مطالعه در زمينه معارف ديني علاوه بر كتابهاي شهيد مطهري كتاب ((آموزش كلام اسلامي )) دكتر سعيدي مهر انتشارات طه قم و كتابهاي استاد شجاعي مثل ((بازگشت به هستي )), عروج روح نيز معرفي مي شود. (لوح فشرده پرسمان، اداره مشاوره نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه ها، كد: 2/142)