اختلاف شب قد

در اين كه شب قدر يا شب اول و آخر ماه قمرى براى همگان بايد يكسان باشد بين عالمان دينى محل بحث است. برخى معتقدند هنگامى كه هلال ماه در يك نقطه زمين رؤيت شود براى تمام كسانى كه در شب مشتركند همان زمان اول ماه خواهد بود و براى جاهايى كه روز است هنگامى كه شب شود شب اول ماه خواهد بود.
در برابر اين نظريه بسيارى از فقها در افق‏هايى كه نزديك به هم نيستند ديده شدن ماه در يك افق را به خصوص اگر افق غربى باشد براى ديگر افق‏ها ملاك نمى‏دانند و هر كدام براى خودشان استدلال‏هاى مفصلى دارند.
بنا بر نظريه اول، شب قدر در واقع يك شب بيش نيست و آغاز و انجام آن 24 ساعت؛ يعنى، به اندازه يك دور گردش كره زمين است و در اين مدت تدريجا تمام زمين را فرا مى‏گيرد. به عبارت ديگر شب قدر در سطح كل كره زمين به اندازه يك شبانه‏روز در هر جايى از كره است. بنابراين، هر قسمتى از كره زمين در پاره‏اى از آن قرار مى‏گيرد. از اين رو اگر كسى آن را شبى در ايران درك كند و سپس به كشور دور دستى سفر نمايد و شب بعد در آن جا مجددا ليلة‏القدر را درك كند، در واقع يك شب بيشتر نبوده است؛ زيرا شب بعد استمرار همان شب و پاره ديگرى از آن واحد زمانى است و فاصله شدن روز در بين دو نقطه، آن را به دو شب تبديل نمى‏كند؛ زيرا از 24 ساعت خارج نشده و آنچه در نظر اين فرد شب دوم است، در واقع مراحل پايانى همان 24 ساعت مى‏باشد و در نتيجه همه آثار مترتب بر آن مانند تعيين مقدرات، يك بار بيش نيست. به همين نسبت مسأله شب نيمه شعبان و ... نيز روشن مى‏شود.
به عبارت ديگر همه شب‏ها يا روزها همين حالت را دارند كه در عرض 24 ساعت به صورت متخالف و تدريجى كل زمين را پوشش مى‏دهند. اما نسبت به دو شب در ايران و عربستان بايد بگوييم يكى از آنها شب قدر نيست و فضيلت آن يا از دست ما رفته است يا از دست آنها.
بنا بر نظريه دوم، براى دو نقطه از زمين مى‏تواند دو شب قدر وجود داشته باشد و خواص شب قدر نسبت به افق‏هاى مختلف براى مردم آن مناطق جارى خواهد بود. مثل اين كه وقت ظهر و زوال خورشيد داراى فضيلت مى‏باشد و به عنوان مثال دعا در آن وقت مستجاب باشد. اين فضيلت براى هر كسى نسبت به افق خودش محفوظ است ولو به تعداد دقيقه‏ها و يا ثانيه‏ها نسبت به افق‏هايى مختلف وقت زوال داشته باشيم.
اما در خصوص نزول فرشته و روح بر امام زمان به چه نحو خواهد بود .در اين باره مي توان به "زمان واقعي" شب قدر و "زمان اعتباري" شب قدرمعتقد باشيم با اين توضيح كه نزول فرشتگان در يك زمان مشخص نازل مي شوند وبا امام زمان (ع) نيز ارتباط پيدا مي كنند.كه به آن "زمان واقعي" شب قدر گفته مي شود.ومردم نيزهمگي براي درك آن زمان احيا مي گيرند اما از ويژگيهاي ظرف زمان ان است كه آثار تحولات آن‌ در ساعات بعد نيز باقي است .لذا در روايت آمده است روز قدر نيز فضيلت شب قدر دارد.كه از تمام سب وروز به عنوان "شب قدر اعتباري "ياد مي شود.مانند اينكه لحظه تحويل سال در يك لحظه است اما تمام روز را عيد مي گيرند.در نتيجه اگر چه در زمان مشخصي فرستگان نازل مي شوند.اما در طول 24 ساعت افقهاي مختلف از بركات آن بهرمند خواهند بود. (لوح فشرده پرسمان، اداره مشاوره نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه ها، كد: 1/10787)