ضماير قرآن

برخي معتقدند گاهي اوقات از يك نفر تعبير جمع آورده مي‏شود به جهت بزرگي و والا بودن جايگاه گوينده، (تبيان، ج 3، ص 562).
برخي نيز به اين نكته اشاره كرده‏اند، از آنجا كه ذات خداوند متعال منزه از مباشرت در انجام كارهاست به همين جهت تمامي افعال خداوند توسط واسطه‏هاي در فيض مانند ملائكه انجام مي‏شود. به همين جهت مواردي كه جمع آورده مي‏شود مجموع ذات خداوند كه سبب اصلي است و واسطه‏هاي در انجام آن كار در نظر گرفته شده مثلاً در نزول قرآن واسطه‏ها و عواملي كه در نزول قرآن از عالم بالا بر قلب پيامبر(ص) همچون جبرئيل ملك حامل وحي دخيل هستند در نظر گرفته مي‏شود و گفته مي‏شود ما قرآن را نازل كرديم و يا در مواردي كه مثلاً خداوند فرموده و ما ظلمونا ولكن كانوا انفسهم يظلمون؛ آنان به ما ظلم نكردند بلكه به خودشان ظلم كردند (بقره، آيه57).
از آنجا كه ظلم به اولياي خداوند ظلم به خداوند است خداوند اولياء خودش را در نظر گرفته و به همين جهت جمع آورده. در كتاب اصول كافي در مورد آيه فلماء اسفونا انتقمنا منهم؛ هنگامي كه ما را به خشم آوردند از آنها انتقام گرفتيم (زخرف، آيه 55).
از امام صادق(ع) روايت كرده است كه: خداوند عزوجل به مانند ما به خشم نمي‏آيد ولكن براي خودش اولياي آفريده است كه آنها به خشم مي‏آيند يا خشنود مي‏شوند پس خشم و خشنودي آنان را خشم و خشنودي خودش دانسته و به خودش نسبت داده است. در مورد آيه «و ماظلمونا» نيز رواياتي نزديك به همين مضمون وارد شده است، (كافي، ج 1، ص 144 - برهان، ج 4، ص 150 و ج 1، ص 102). (لوح فشرده پرسمان، اداره مشاوره نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه ها، كد: 11/11124)