برگشت امور به خداوند

خداوند اول و آخر است و موجودیت و دوام و بقای هر موجودی در هر آن و لحظه به او سبحانه است و بنا بر این هر موجودی در نظام هستی در هر آن به سوی او رجوع می کند . او خالق و مالک و مدبر همه موجودات است و وقتى او خالق و مالك و حاكم و مدبر ما است و همه جا با ما مى‏باشد مسلما بازگشت همه ما و همه كارها نيز به سوى او است. همه كارها و همه چيز در اين عالم به فرمان و خواست او بر مى‏گردد و اراده او در همه چيز نفوذ دارد و همه كارها به او بازگشت مى‏كند . ما رهروان منزل عشق او هستيم كه با كوله‏بارى از اميد و نيروها از سرمنزل عدم به راه افتاده‏ايم، و تا به اقليم وجود اينهمه راه آمده‏ايم، ما از او هستيم و به سوى او باز مى‏گرديم، چرا كه مبدأ و منتهى او است. تعبير به الامور به صيغه جمع نشان مى‏دهد كه نه تنها انسانها كه همه موجودات به سوى او در حركتند حركتى دائم و توقف ناپذير! بنا بر اين مفهوم این آيه منحصر به بازگشت انسانها در آخرت به او نيست، هر چند موضوع معاد يكى از مصاديق روشن آن محسوب مى‏شود. (لوح فشرده پرسمان، اداره مشاوره نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه ها، كد: 34/200197)