تحدي قرآن در بی مانندی

اساسا مسأله تحدى تنها در قالب الفاظ و زيبايى و آهنگ آن خلاصه نمى‏شود بلكه مى‏توان گفت: اساس اين تحدى در مورد حقايقى است كه قرآن آن را بيان نموده و در قالبي منحصر به فرد ارائه نموده، قالبي که از يک سو نثر است و محدوديت قافيه و رديف را ندارد و از سوي ديگر همانند نظم است و از زيبايي و رواني و آهنگ پذيري برخوردار است و از ملال آوري متن ساده به دور است. براي توضيح بيشتر لازم است به نكاتي اشاره بكنيم :
1- جاي ترديد نيست در اين كه قرآن كتاب هدايت است و براي سوق دادن بشر به سعادت دنيا و آخرت نازل گرديده است اما اسلوبي ويژه و خاص خود دارد كه او را از ساير كتاب ها ممتاز مي كند به اين معني كه قرآن در عين بيان مطالب مختلف، از كمال ارتباط و انسجام برخوردار بوده و جملات آن بمانند دّرهاي گرانبها و با نظم اعجاب انگيزي به هم متصل و مرتبط مي باشد كه در لابلاي اين جملات مطالب عالي و حقايق زنده اخلاق و انساني نهفته است.
2- قرآن مجيد به موضوعات زيادي متعرض گرديده كه در همه اين مسائل بهترين و جالبترين حقايق را به بشر ارائه داده است حقايقي كه خلل , فساد و بطلان هرگز بر آن راه ندارد و كوچكترين اشكال و ايرادي برآن متوجه نيست از اين رو كسي كه مي تواند يك كلمه از كلمات قرآن را بگويد و يا يك جمله از جملات آن را بياورد مستلزم آن نيست كه بتواند مثل قرآن بياورد زيرا قدرت و توانايي بر مواد و الفاظ هيچگاه مستلزم توانايي بر تركيبات قرآن نخواهد بود افزون بر آن حلاوت و شيريني و طراوت موجود در قرآن ناشي از اعجاز هست كه بشر از خلق اين اعجاز ناتوان و عاجز مي باشد روشن است كه اعجاز قرآن در مجموع 4 امر تجلي يافته :
الف) فصاحت الفاظ و جمال عبارات ب) بلاغت معاني و علو مفاهيم ج) زيبايي شگفت انگيز نظم و تأليف د) بي نظيري اسلوب و سبك. از اجتماع عوامل چهارگانه فوق است كه تأثير در نفوس و لذت و حلاوت در حال و نرمي دل و شرح صدر و مانند آن در بشر حاصل مي گردد و به تعبير استاد مطهري (ره ) بشر از خلق اين هندسه بي نظير موجود در قرآن ناتوان است , (ر. ك سبحاني , جعفر, الهيات , ج 2, ص 145 طبع دوم و مطهري , مرتضي , مجموعه آثار, ح 2 ص 125).
3- اما روشن است كه اين موضوع جمله بندي و تركيب كلامي از توانايي انسان محدود بيرون و محال است لذا عجز و ناتواني بشر از اين لحاظ نيست كه گفته شود خداوند براي حفظ دلائل نبوت , قدرت مقابله با قرآن را از افراد انسان سلب كرده است زيرا ما مي دانيم كه عده زيادي به معارضه با قرآن بر آمدند و در اين راه نه تنها انصراف براي آنان حاصل نگرديد بلكه با تمام نيرو به اين مرحله وارد گرديدند ولي عاقبت به عجز خود اعتراف نموده و عقب نشيني كردند. خلاصه اينكه به قول علامه طباطبايي قرآن مجيد تنها با اسلوب لفظي خود تحدي نمي كند بلكه با جهات معنوي خود نيز مانند جهات لفظي تحدي و دعوي اعجاز مي نمايد. براي آگاهي بيشتر ر.ك : 1- طباطبايي , محمد حسين , قرآن در اسلام ص 118, انتشارات دارالكتب الاسلاميه. 2- علامه خويي , ترجمه البيان , بخش اعجاز قرآن. 3- علامه طباطبايي ترجمه الميزان ج 1 ص 71. 4- سيوطي , ترجمه الاتقان ج 1 ص 372.
نمونه هاي ادعا شده چنين نيست که بتوان آنها را همسنگ قرآن دانست وصرف آنکه همانند آن يافت نمي شود, دليل آن نيست که نمي توان همانند آن را آوردوآنان چون چنين ادعائي نداشته اند,همگان در صدد معارضه وهمانند آوري جدي در مورد آثارشان بر نيامده اند.
اشعار حافظ وديگران اينطور نيست که نظير نداشته باشد خيلي از اشعار هستند در حدي از کيفيت ,که معلوم نيست مال حافظ است يا ديگري ,بدليل مشابهت بين آنهاومحتواي بالا,وهمچنين آثار ملا صدرا,علاوه بر اينکه قرآن مجيد صرفا بابعدادبي خود تحدي نمي کند تا با اشعار ادبي مقايسه کنيم وبگوئيم چون شبيه اشعار حافظ کسي نگفته پس تحدي قرآن بهم مي خورد.بلکه قرآن داراي وجوه مختلف اعجاز است.
از طرف ديگر شعر هر شاعري دريک جهت تفوق وبرتري برديگري دارد اگر شعر حافظ در بعد غزل عرفاني برتري دارد شاعر ديگر در جهت ديگري ارجحيت دارد ومي شود گفت نه تنها شعر حافظ نظير دارد که برتر از او هم وجود دارد .قرآن شناسي-استاد مصباح يزدي ,ص159. (لوح فشرده پرسمان، اداره مشاوره نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه ها، كد: 1/200393)