معناي جنتان در سوره الرحمن

خداي بزرگ در كتاب مجيدش فرموده است : « و لمن خاف مقام ربه جنتان …» (1) ترجمه : و براي كسيكه از مقام پروردگارش بترسد . باغ بهشت است . در اين آيه ، دوزخيان را رها كرده است به حال خود و به سراغ بهشتيها مي‌رود و از نعمتهاي دلپذير بي‌نظير و شوق انگيز بهشت ، قسمتهايي را بر مي‌شمرد ، تا در مقايسه با كيفرهاي شديد و دردناك دوزخيان اهميت هر كدام روشن تر گردد و مي‌فرمايد : هر كس كه از مقام پروردگارش بترسد ، دو باغ بهشت است .
خوف از خدا يعني از مواقف ( ايست و بازرسي ) قيامت و حضور در پيشگاه او براي حساب است و يا به معني خوف از مقام علمي خداوند و مراقبت دائمي او از همه اعمال و رفتار و كردار همه انسانها و مخلوقات عالم است .
و تفسير سوم آنكه منظور از ترس خدا نه به خاطر آتش دوزخ و طمع در تعميم بهشت، بلكه تنها به خاطر مقام پروردگار جلال و جبروت خداوند خائف و ترسناك است .
و تفسير چهارم آنكه ، مقام ، عدالت او است ، زيرا كه ذات اقدس پروردگار ، مايه خوف نيست ، بلكه خوف از عدالت اوست و خوف از عدالت او به خوف از اعمال بد ما بر مي‌گردد زيرا كسيكه پاك است از محاسبه چه باك است ، در هر صورت اين 4 تفسير با هم تضادي ندارند و ممكن است در مفهوم آيه جمع باشند.
اما جنتان ؟ دو باغ بهشت : ممكن است بهشت اول بهشت مادي و جسماني باشد و بهشت دوم ، معنوي و روحاني به دليل اين آيه سوره آل عمران « … عند ربهم جنات تجري من تحتها الانهار خالدين فيها و ازواج مطهر و رضوان من الله » (2)
در اين آيه علاوه بر بهشت جسماني كه نهرها از زير درختانش مي‌گذرد و همسران پاك در آن هستند ، از بهشت معنوي كه خشنودي خدا است سخن مي‌گويد .
تفسير ديگر آنكه : بهشت اول به عنوان پاداش اعمال به خوبان داده مي‌شود و بهشت دوم به عنوان تفضيل و مرحمت الهي ، به اين دليل و اين آيه كريمه « ليجزيهم الله احسن ما عملوا و يزيدهم من فضله » هدف اين استكه خداوند پاداش بهترين اعمال آنها را بدهد و از فضلش بر آن مي‌‌افزايد .
تفسيرديگر : اينكه يك بهشت براي اطاعت ، و ديگري براي ترك معصيت است .
ـ يك بهشت براي ايمان و عقيده و ديگري براي اعمال صالح و مانند آن .
ـ چون مخاطب آيه جن و انس هستند ، هر يك از اين دو بهشت به گروهي از آنها تعلق دارد.
ـ خداي بزرگ باغهاي متعددي دارد كه بهشت‌اند و در اختيار بندگان صالح خود مي‌گذارد كه در آن رفت و آمد دارند.
همانگونه كه دوزخيان در ميان آب و آتش سوزان در طوافند و صالحان و نمازگزاران و خوبان در باغهاي بهشت در رفت و آمدند .
در هر حال ، هيچ يك از اين تفسيرها دليل خاصي ندارند و در عين حال همه آنها ممكن است در آيه جمع باشد . موفق باشيد .
به نقل از اداره پاسخگويي آستان قدس رضوي (لوح فشرده پرسمان، اداره مشاوره نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه ها، كد: 476/400008)