سيره حضرت پيامبر(ص)

جواب اول :‌ « يا ايتها النبي لم تحرم ما احل الله لك … »
آيه شريفه شأن نزولي داردكه داستانش شنيدني است كه بطور گذرا عرض مي‌كنيم .
روزي پيامبر اسلام (ص) كه منزل (زينب دختر حجش) يكي از همسران خويش بودند ، و به آن حضرت عسل تعارف مي‌كرد و مدتي وقت رسول الله بيشتر در منزل ميگرفت ، عايشه متوجه شد و دست به يك حيله زنانه زد ، با همسر ديگر پيامبر (ص) به نام (فضه) قرار گذاشتند كه هر گاه پيامبر (ص) نزد آنان رفت ، آنها بگويند پيامبر (ص) به وي شيره درختي به نام (عرقط) كه بوي نامناسبي دارد ، مي‌دهند !!‌ و چون رسول خدا (ص) مقيد بود كه هرگز بوي نامناسبي از دهان يا لباسش شنيده نشود ، بلكه به عكس، اصرار داشتند هميشه خوشبو و معطر باشند.
به اين ترتيب روزي رسول مكرم اسلام (ص) نزد (فضه) آمدند ، او اين سخن را به پيامبر(ص) گفت ، حضرت فرمود : من (عرقط) نخورده بلكه عسل خورده‌ام و قسم ياد مي‌كنم كه ديگر عسلي كه بوي عرقط مي‌دهد نخورم! و سفارش فرمودند كه اين موضوع مخفي بماند تا زينب نشنود وناراحت نگردد. و يا مردم نشنوند و غذاي حلال را بر خود حرام نكنند، اما متأسفانه اين راز افشاء شد و معلوم شد كه اين توطئه زنان بوده است ، و اين آيه نازل شد تا ماجرا را پايان دهد كه ديگر اين كارها در درون خانه پيامبر (ص) اتفاق و تكرار نشود . و بعد شايعه شد كه پيامبر قصد يكماه كناره‌گيري از همسران دارند و شايعه شديدتر آنكه ، تصميم آنحضرت بر طلاق آنها قوت گرفت .
به طوريكه زنها سخت به وحشت افتادند و از كار خويش پشيمان شدند . »
جواب دوم: سرزنش شديد نسبت به بعضي از همسران پيامبر (ص) از اين آيه استفاده مي‌شود، زيرا پيامبر اسلام (ص) تنها به خودشان تعلق ندارد ، بلكه به تمام جامعه اسلامي و عالم بشريت متعلق است ، بنابراين اگر در داخل خانه او توطئه‌اي بر ضد وي ، هر چند كوچك و ناچيز، انجام گيرد نبايد به سادگي از كنار آن گذشت ، حيثيت ايشان نبايد بازيچه دست اين و آن شود و اگر چنين برنامه‌اي پيش آيد ، بايد با قاطعيت با آن برخورد كرد.
آيات فوق ، در حقيقت قاطعيتي است از سوي خداي بزرگ در برابر چنين حادثه‌اي و براي حفظ آبروي پيامبرش .
نخست روي سخن به پيامبر كرده و مي‌فرمايد : « اي پيامبر (ص) چرا چيزيكه خدا حلال كرده به خاطر جلب رضايت همسرانت برخود حرام مي‌كني؟ و البته معلوم است كه اين تحريم ، تحريم شرعي نبوده است ، بلكه به طوريكه از آيات بر مي‌آيد ، سوگندي كه پيامبر (ص) ياد كردند قسم خوردن بر ترك بعضي از مباحات بود كه گناهي ندارد .
و جمله ( لم تحرم )‌ چرا برخود تحريم مي‌كني ؟ بعنوان عتبات و سرزنش نيست بلكه نوعي دلسوزي و شفقت است . درست مثل آنكه ما براي تحصيل درآمد مي‌كوشد و خود از آن بهره‌ چنداني ندارد و استفاده نمي‌كند ، بگوئيم « چرا اينقدر به خود زحمت مي‌دهي و از نتيجه زحمت بهره‌اي بر نمي‌گيري؟
جواب سوم : در آخر آيه شريفه خداي بزرگ مي‌‏فرمايد : « و الله غفور رحيم» اين عفو و رحمت نسبت به همسراني است كه موجبات آن حادثه را فراهم كردند كه اگر راستي توبه كنند، مشمول آن خواهند شد ، يا اشاره‌اي به اين است كه اولي اين بود كه پيامبر (ص) چنين سوگندي ياد نمي‌كردند ، كاريكه احتمالاً موجب جرأت و جسارت بعضي از همسران آن حضرت مي‌شود .
مگر پيامبر(ص) رفتارهايش بر اساس وحي نبوده است ؟ ج : چرا ، ما مسلمانان معتقديم كه پيامبران همه ، معصومند، يعني معصيت نكرده و فكر گناه و عصيان هم در ذهنشان خطور نمي‌كند . اين جزء اعتقادات هر مسلماني است و در غير اينصورت ، اصول عقايدش خدشه بردار است و در زندگي 63 ساله رسول مكرم اسلام (ص) بايد شرايط زماني و مكاني و حكومتي و بعضي از مصلحتهائيكه اسرار آن بر ما پوشيده است در نظر گرفت و گاهي براي آزمايش ديگران يا روشن شدن بعضي از اسرار و يا … بعضي سخنها را گفته و پاره‌اي از تصميمها را گرفته‌اند.
مثلاً در يكي از جنگها غنيمت جنگي را به عده‌اي كه يا به جنگ نيامده و يا زحمتي نكشيده بودند ، بخشيده و اعطا فرمودند، يكي از مسلمانان اعتراض آغاز كرد و گفت يا رسول‌الله (ص) عدالت را به خرج نداديد ! پيامبر فرمودند : « اگر من عدالت را اجرا نكنم ، پس چه كسي آنرا اجرا خواهد كرد ؟ آن شخص ساكت شد ، چون در ابتدا فلسفه اينگونه تقسيم غنائم را نمي دانست .»
جواب چهارم : و اين داستان تحريم عسل بر خود ، بيانگر اين واقعيت است كه همسران پيامبر بدانند و بفهمند كه هر گونه توطئه‌اي عليه رسول‌خدا (ص) انجام مي‌دهند ، خدا رسولش را زود باخبر خواهد ساخت و توبه كنند و ديگر مرتكب اتحاد عليه عصاره آفرينش يعني رسول مكرم اسلام نداشته باشند در تفسير آيه مورد بحث ، مفسرين نوشته‌اند «‌پيامبر (ص) چون از طريق وحي خبردار شدند قسمتي از آن را به (حضه) فرمودند ، حضه پرسيد : از كجا خبردار شديد ؟ پيامبر فرمودند : « فلما نباها به … و قال : نباني العليم الخبير» پيامبر در جواب فضه پاسخ دادند كه خداوند دانا و خبير و آگاه مرا باخبر ساخت و از آيه قرآن استفاده مي شود كه بعضي از همسران پيامبر نه تنها با زبان بلكه مسئله رازداري كه از مهمترين شرايط همسر باوفا است نيز در آنها نبوده و او را اذيت مي‌كردند كه اين آيه جلوي آنها را گرفت و فرمود : « اگر توبه كنيد و دست از آزار رسول‌الله برداريد به نفع شماست » زيرا دلهاي شما با اين عمل از حق منحرف گشته و به گناه آلوده شده است !!» و مفسرين شيعه و سني نام دو زن را حضه دختر عمر و عايشه دختر ابوبكر مي باشند معرفي كرده‌اند!! موفق باشيد .
مأخذ :
1- سوره تحريم/ آيه 1 .
2ـ تفسير في ظلال جلد،ص 163 .
3ـ تفسير نمونه جلد 24 ، ص 274 .
به نقل از اداره پاسخگويي آستان قدس رضوي (لوح فشرده پرسمان، اداره مشاوره نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه ها، كد: 451/400008)