شفاعت در قرآن وروایات

شفاعت از کلمه «شفع» به معناي جفت است ، (در مقابل فرد ) يعني افرادي که مايه اي از ايمان و تقوي و عمل داشته و در آن روز کمبودي دارند ، لطفي به آن مايه ها اضافه مي شود و در اثر جفت و همراه شدن با لطف اولياي الهي ، از قهر خداوند نجات مي يابند بنابراين شفاعت ، تنها شامل کساني مي شود که تلاشگرند ، ولي در راه مانده اند و نياز به قدرتي دارند که در کنار آنان باشد .
حدود سي آيه از قرآن مربوط به شفاعت است که به چند دسته تقسيم مي شوند :
1- آياتي که شفاعت را نفي مي کنند ، مانند « و لايقبل منها شفاعت » (1) و شفاعت از کسي پذيرفته نمي شود .
2- آياتي که شفاعت را مخصوص خداوند مي دانند ، مانند غير از او هيچ ياور و شفاعت کننده اي نيست » (2).
3- آياتي که از شفاعت ديگران با اذن خداوند ياد مي کنند مانند « من ذالذيي يشفع عنده الا باذنه » (3) چه کسي در نزد او (خداوند) شفاعت مي کند مگر به اذنش ؟ از آيه فهميده مي شود شفاعت است لکن به اذن خداوند متعال
4- آياتي که شرايط شفاعت شوندگان را بيان مي کنند مانند :
الف- شفاعت براي کسي است که مورد رضايت خدا باشد « ولايشفعون الا لمن ارتضي » (3)
ب- براي ظالمان دوستدار و شفيعي نيست « ما للظالمين من حميم و لاشفيع» (4)
ج- فرشتگان براي کساني که ايمان آورده اند ، دعا و استغفار مي کنند (يستغفرون للذين آمنوا ) (5)
با توجه به آيات فوق ، معلوم مي شود که شفاعت بي قيد و شرط نيست و شفاعت به اجازه و اذن خداست و شفاعت شونده ، بايد واجد شرايطي باشد و اگر کسي شرايط را شفاعت دارا نباشد ، هر چند همسر پيغمبر خدا باشد ، مورد شفاعت قرار نمي گيرد، چنانکه همسر نوح و لوط (عليهما السلام) به علت عشق مشمول شفاعت نشدند بنابراين شفاعتي سازنده است که انسان را با اولياي خدا پيوند دهد و مانع يأس او شود (6). ولي اگر ايمان به شفاعت موجب جرأت برگناه گردد ، همانگونه که مسيحيان عقيده دارند که عيسي فدا شد تا گناهان ما بخشيده شود هرگز قابل قبول نيست ) (7)
نتيجه در مجموع موضوع اصل شفاعت در خور قرآن ذکر شده و منکر آن منکر آيات قرآن است و اين را بخاطر داشته باشيد که آيات را بايد همه را با هم کنار هم ديگر بگذاريم .
براي ادامه بحث به منابع زير مراجعه فرماييد :
1- تفسير نمونه ، ج 1 ، ص 240-223.
2- تفسير نمونه ، ج 2 ، ص 196.
3- تفسير نمونه ، ج 4 ، ص 143.
4- تفسير نمونه ، ج 5، ص 250.
5- تفسير نمونه ، ج 8 ، ص 220.
6- تفسير نمونه ، ج 9 ، ص 90.
7- تفسير نمونه ، ج 10 ، ص 354.
8- تفسير نمونه ، ج 12 ، ص 231.
9- تفسير نمونه ، ج 13، ص 304
10- تفسير نمونه ، ج 15 ، ص 276 .
11- تفسير نمونه ، ج 16، ص 194.
12- تفسير نمونه ، ج 17 ، ص 113.
13- تفسير نمونه ، ج 18 ، ص 79،217،253 ، 260،257،250.
14- تفسير نمونه ، ج 19 ، ص 479-481.
15- تفسير نمونه ، ج 20 ، ص 429 .
16- تفسير نمونه ، ج 21 ، ص 134و473 .
17- تفسير نمونه ، ج 22 ، ص 528 – 555 .
18- تفسير نمونه ، ج 23 ، ص 444.
19- تفسير نمونه ، ج 25 ، ص 128-256 .
20- تفسير نمونه ، ج 26 ، ص 53،ص59 .
21- تفسير نمونه ، ج 27 ، ص 99 .
منابع :
1- سجده /4 .
2- بقره / 255 .
3- انبياء / 28 .
4- غافر/18 .
5- غافر/7 .
6- تحريم /10 .
7- تفسير نور ، ج 1 ، ص 110-109 .
به نقل از اداره پاسخگويي آستان قدس رضوي (لوح فشرده پرسمان، اداره مشاوره نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه ها، كد: 446/400008)