آيه وسط قرآن

آيه وسط قرآن ودر سوره کهف آيه 19 مشهود مي باشد
ترجمه آيه : همينگونه ما آنها را ( از خواب ) بر انگيختيم تا از يکديگر سوال کنند يکي از آنها گفت چه مدت خوابيديد ؟ آنها گفتند يک روز يا بخشي از يک روز گفتند پروردگارتان از مدت خوابتان آگاهتر است اکنون يک نفر را با اين سکه اي که داريد به شهر بفرستيد تا بنگرد کدامين نفر از آن ها غذاي پاک تري دارند از آن مقداري براي روزي شما بياورد اما بايد نهايت دقت را به خرج دهد و هيچ کس را از وضع شما آگاه نسازد .
جمله( ليتطف) که طبق مشهور درست نقطه وسط قرآن مجيد از نظر شما کلمات است خود داراي لطف خاص و معني بسيار لطيفي است زيرا از ماده (لطف و لطافت ) گرفته شده که در اين جا به معني دقت وظرافت به0خرج داده است (1)
و در جواب اين که چرا قرآن به ترتيب نزول نوشته نشده است مي گوئيم که علت آن است که خوب ترتيب آيات توقيفي بوده است مرحوم جلال الدين سيوطي مي نويسد : اجماع و نصوص مترادف بر آن است که ترتيب آيات توقيفي است و شبهه اسرار آن نيست اما اجماع را بسياري نقل کرده اند : از جمله زرکشي در البرهان و ابوجعفر ابن الزبيد در کتاب مناسبات خود آورده و عبارت وي چنين است : ترتيب آيات از سوره ها با توقيف و آگاهي خدا پيامبر و امر آن حضرت واقع شده بدون اين که اختلافي در اين باره دربين مسلمين باشد .
مرحوم دکتر راهيار در اين زمينه مي نويسد : سخن مسلم و قطعي درباره ترتيب آيه ها و طرز گرفتن آنها در سوره ها به اين صورتي که امروزه در مصاحف موجود مي بينيم. بي گفتگو اينست که اين ترتيب وابسته به توقيف نبي اکرم و فرود آمده از جانب خداي متعال است و براي راي و اجتهاد در اين زمينه مجال و جولانگاهي باقي نمانده است .
اين جبرئيل بوده که طبق روايات وارده هر گاه فرود مي آمد و آياتي به همراه داشت موضع و جايگاه هر آيه اي را در سوره مربوطه اش تعيين مي کرد آن گاه رسول خدا آن را بر يارانش مي خواند و به نويسندگان وحي فرمان مي داد که آن را در جايي نگهدارد (3) صاحب تفسير نمونه در جواب به اين سوال که چرا اليوم ئيس الذين کفرو ...در آيه 3 سوره مائده قرار گرفته است مي گويد :
صاحب تفسير نمونه مي نويسد: مي دانيم که آيات قرآن و هم چنين سوره هاي آن بر طبق تاريخ نزول جمع آوري نشده است بلکه بسياري از سوره هايي که در اين زمينه نازل شده مشتمل بر آياتي است که در مکه نازل گرديده است و به عکس آيات مدني را در سوره هاي مکي مشاهده مي کنيم .
ثانيا ممکن است قرار دادن آيه مربوطه به غدير در لابلاي احکام مربوط به غذاهاي حلال و حرام براي محافظت از تحريف و حذف و تغيير بوده باشد زيرا بسياري مي شود که براي محفوظ ماندن يک شي نفيس آن را با مطالب ساده اي مي آميزد تا کمتر جلب توجه کند (4) نظر مرحوم علم الهدي سيد مرتضي هم چنين است که قرآن در زمان رسول خدا با همين کيفيتي که اکنون در دست ما است جمع آوري و مرتب گرديده بود زيرا قرآن عصر تدريس مي شد (5)
نتيجه آن که علت اين که قرآن به ترتيب نزول نوشته است اين است که اين امر يک امر توقيفي مي باشد و ثانيا همانطور که در باره آيه غدير گفتيم به خاطر حفظ از تحريف آيات مي باشد .
البته در جواب سوال آخر بايد گفته شود که قرآني که امير المومنين نوشته اند در اختيار امام زمان است اما آيا آن قرآن با اين قرآن ها فرق دارد براساس نزول است يا ترتيب فعلي معلوم نيست .
منابع :
1- تفسير نمونه ج 12 ص 376 ، آيت الله ناصر مکارم شيرازي .
2- ترجمه الاتفاق في علوم القرآن ، جلال الدين عبد الرحمن سيرطي ج 1، ص 209.
3- تاريخ قرآن ، دکتر محمود راهيار .ص 574.
4- تفسير نمونه ج 4 ص 270 ، آيت الله ناصر مکارم شيرازي .
5- قرآن و کتابها ديگر آسماني ، مرحوم شهيد دفتر هاشمي نژاد. ص 86.
به نقل از اداره پاسخگويي آستان قدس رضوي (لوح فشرده پرسمان، اداره مشاوره نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه ها، كد: 72/400008)