اسم اعظم

قرآن كريم، آيه‌اي دارد كه اينگونه بيان مي‌كند: «والله الاسماء الحسني فادعوه بها و ذروالذين يلجدون في اسماء»؛ (1) و براي خود نام‌هاي نيك است. خدا را با آن نام نيك نخوانيد و كساني كه در اسماء خدا تحريف مي‌كنند و شريك برايش قرار مي‌دهند، رها سازيد آنها به زودي بجزاي اعمال خود مي‌رسند.
آيه‌ي قرآن وضع بهشتيان و صفات آنان را بيان مي‌كند و براي بيرون آمدن از صفات دوزخيان مردم را به توجه عميق به اسماء حسناي‌ِ خدا دعوت مي‌كند و مي‌فرمايد: براي خدا نام‌هاي نيكي است، خدا را به‌ آنها بخوانيد. منظور از اسماء حسني، صفات مختلف پروردگار است كه همگي حسني است، منظور از گفتن اسماء الهي مانند: عالم، قادر، رازق، عادل، كريم، رحيم، اين نيست كه فقط به زبان آوريم، بلكه در واقع اين است كه اين صفات را در خود به مقدار امكان به وجود آوريم و پياده كنيم. پرتوي از علم او، شعاعي از قدرت او و گوشه‌اي از رحمت و اشعه‌اش در ما و در جامعه ما پياده شود و به تعبير ديگر، متصف به اوصاف او و متخلق به اخلاقش گرديم. تا در پرتو اين علم و قدرت عدالت و رحمت بتوانيم، خويش و اجتماع را كه در آن زندگي مي‌كنيم از صفت دوزخيان خارج سازيم. در اين آيه مردم را از اين كار برخورد ميدارد كه: اسامي خدا را تحريف نكنيد يعني صفات او را به انسان‌ها تشبيه نسازيد و صفات او را تعطيل ندانيد. و يا تعبير ديگر آنكه تنها به اين اسم قناعت نكنيد، بلكه اين صفات را در خود و جامعه بارور سازيد. اما اسماء حسني در احاديث و روايات از پيامبر اكرم(ص) و ائمه اطهار (ع) به ما رسيده و كراراً اين مطلب ديده شده است كه خداوند داراي 99 اسم مبارك است، كه هر كس او را به اين نام‌ها بخواند، دعايش مستجاب مي‌شود و هر كس آنها را شماره كند، اهل بهشت است؟
البته اين نكته لازم است كه دانشمندان كوشش كرده‌اند كه نام خدا و صفاتش را از لابلاي قرآن استخراج كرده و به عدد99 برسانند. اما بيش از 99 نام، در قرآن آمده است، اما مفسرين سعي‌شان بر اسماء حسني (اسم اعظم) الهي بوده است. در روايتي از شيخ صدوق، از امام صادق(ع) و از اجداد طاهرينشان و از حضرت علي (ع) و از پيامبر (ص) نقل شده، اسامي 99 نام خداوند بزرگ اين است: « و هي الله، الاله، الواحد، الاحد، الصمد، الاول، الاخر، السميع، البصير، القدير، القادر، العلي،...». (3) بقيه‌ي‌ اسامي را به تفسير الميزان جلد 8، ص376 مراجعه فرمائيد.
منابع:
1ـ سوره اعراف/180.
2ـ تفسير الميزان ، تفسير سوره‌ي اعراف.
3ـ تفسير نورالثقلين، ذيل سوره‌ي اعراف، آيه‌ي179.
به نقل از اداره پاسخگويي آستان قدس رضوي (لوح فشرده پرسمان، اداره مشاوره نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه ها، كد: 38/400008)