حديث قدسي و وحي


حديث قدسي، حديثي است كه پيامبر از قول خداوند حكايت مي‏كند، بدين صورت كه معنا و مضمون آن به وسيله الهام، يا در خواب و غيره به پيامبر القا شود، و پيامبر با لفظ خود آن را ادا نمايد. }
جرجاني نيز حديث قدسي را چنين بيان كرده است: «هو من حيث المعني من عندالله و من حيث اللفظ من رسول الله، فهو ما اخبر الله تعالي به نبيه باًّلهام او بالمنام، فاخبر(ع) عن ذلك المعني بعبادْ نفسه، فالقرآن مفضل عليه لان لفظه منزل ايضاً»; معناي حديث قدسي از خداست ولي لفظ آن از پيامبر است. حديث قدسي، حديثي است كه خداوند پيامبرش را به وسيله الهام يا در خواب از آن آگاه نموده، و پيامبر با الفاظ خودش آن معنا را از خداوند خبر مي‏دهد. پس قرآن بر حديث قدسي برتري دارد، زيرا علاوه بر معنا الفاظ آن نيز از طرف خداوند نازل شده است.
تفاوت حديث قدسي و قرآن
1-الفاظ قرآن از ناحيه خداست و با اعجاز و تحدي همراه است، لذا ديگران از آوردن مثل آن عاجزند، ولي الفاظ حديث قدسي از پيامبر است و داراي اعجاز و تحدي نمي‏باشد

2-الفاظ قرآن توسط مسلمانان به طور متواتر به ما رسيده، از تحريف محفوظ است و خداوند حفاظت آن را تضمين نموده است. اما حديث قدسي معمولاً با خبر واحد رسيده و داراي چنين حفاظتي نيست.
. 3-احكام قرآن در حديث قدسي جاري نيست مثلاً مس خط قرآن بدون طهارت جايز نيست، اما حديث قدسي چنين حكمي را ندارد، مگر اين كه مشتمل بر اسما متبركه باشد، كه مس آنها بدون طهارت جايز نيست و نمي‌توان‌ قرآن را نجس‌ كرد و اگر نجس‌ شد، بايد فوراً پاك‌ كرد، ولي‌ حديث‌ قدسي‌ آن‌ احكام‌ را ندارد مگر اين‌ كه‌ كلمة‌ الله‌ يا سائر اسماي‌ مباركه‌ در حديث‌ قدسي‌ باشد .
تهانوي‌ از فوائد امير حميد الدين‌، شش‌ فرق‌ براي‌ قرآن‌ و حديث‌ قدسي‌ نقل‌ كرده‌ است‌:
1ـ قرآن‌ معجزه‌ است‌ به‌ خلاف‌ حديث‌ قدسي‌ .
2ـ قرائت‌ نماز جز به‌ قرآن‌ صحيح‌ نيست‌ .
3ـ منكر قرآن‌ كافي‌ شمرده‌ مي‌شود، ولي‌ اگر كسي‌ منكر حديث‌ قدسي‌ شود، كافر نيست‌.
4ـ قرآن‌ به‌ وساطت‌ جبرئيل‌، وحي‌ مي‌شود، به‌ خلاف‌ حديث‌ قدسي‌.
5ـ قرآن‌ به‌ الفاظ‌ مخصوص‌ از لوح‌ محفوظ‌ وحي‌ مي‌شود، ولي‌ در حديث‌ قدسي‌ ممكن‌ است‌ لفظ‌ از پيامبر باشد.
6ـ مس‌ قرآن‌ بدون‌ طهارت‌ جائز نيست‌، به‌ خلاف‌ حديث‌ قدسي‌.
در كتاب‌ قواعد التحديث‌ ص‌ 65 وجه‌ ديگري‌ براي‌ فرق‌ بين‌ قرآن‌ و حديث‌ قدسي‌ ياد شده‌ و آن‌ اين‌ كه‌: در ايصال‌ آن‌ به‌ پيغمبر كيفيت‌ خاصي‌ شرط‌ نيست‌، چه‌ ممكن‌ است‌ در رؤيا به‌ پيغمبر القا شود يا به‌ لسان‌ ملك‌ در بيداري‌ يا به‌ القاي‌ در خاطر (القاي‌ در روع‌).

تفاوت حديث قدسي با احاديث ديگر پيامبر اين است كه حديث قدسي را پيامبر از خداوند حكايت مي‏كند، لذا به آن قدسي مي‏گويند؛ چرا كه منسوب به خداوند قدوس است و حديث از قداست و تنزه خاصي برخوردار خواهد بود. اما احاديث ديگر بدون اينكه از خدا حكايت شود نقل شده است.

احاديث قدسي در كتاب‏هاي حديثي شيعه و سني در ابواب مختلف به طور پراكنده آمده است. مرحوم شيخ حرعاملي نيز كتابي تحت عنوان «الجواهر السنيه في الاحاديث القدسيه» تأليف نموده و احاديث قدسي رابه صورت مجموعه نفسيسي جمع‏آوري كرده است (لوح فشرده پرسمان، اداره مشاوره نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه ها، كد: 50/100100308)