عوامل شرح صدر


«صدر» تعبيري قرآني و به معناي ظرف و جايگاه قلب است. با اين خصوصيت كه اگر قلب، مادي باشد صدر هم مادي است ولي در قلب معنوي، طبعا صدر هم به تناسب آن يك ظرف غير جسماني خواهد بود؛ يعني براي قلب ظرف گونه اي در نظر گرفته شده است كه محيطي وسيع تر از قلب دارد طوري كه قلب را در بر مي گيرد. در امور معنوي هم چنين چيزي تقدير شده كه روح انسان ظرف قلب اوست. پس منظور از صدر، روح است و «ضيق صدر» و «شرح صدر» به خاطر همين است كه روح، احساس تنگي يا انبساط مي كند وگرنه به معناي مادي آن گشاد و تنگ نمي شود. بنابراين آنچه به افزايش ظرفيت روحي انسان كمك كند، عاملي براي «شرح صدر» تلقي مي گردد. اين عوامل عبارت است از: يك. كسب معرفت و شناخت: كه خود به دو شاخه معرفت حصولي و معرفت حضوري تقسيم مي شود. معرفت حصولي آن است كه انسان با درس و بحث نسبت به يك موضوع علم كسب كند و با تكرار و تمرين آن را در ذهن خود تثبيت نمايد. معرفت حضوري آن است كه آدمي با پاكسازي درون از آلودگي ها، حقايق را از درون كشف كند. اين نوع معرفت با پاكي نهاد، ارتباط تمامي دارد هر چه درون از عوامل مخالف تهي شود، دريافت حقايق و معاني قوي تر و مؤثر خواهد بود. دو. اسلام؛ پيروي از شريعت اسلام عامل مهمي در «شرح صدر» محسوب مي شود (انعام، آيه 125). شاهد اين ادعا، تحول روحي و معنوي است كه در خصوص تازه مسلمانان صدر اسلام ديده مي شود. سه. ايمان؛ ايمان كه با واژه هاي «امن» و «امنيت» هم خانواده است، در فرهنگ قرآن اصلي ترين عامل در افزايش گنجايش و ظرفيت دروني به شمار مي آيد. طوري كه زيربنا و بنيان تمام فضايل و ارزش هاي انساني، ايمان معرفي گرديده است. ممكن است در ظاهر اسلام و ايمان، اموري ساده تلقي شود ولي ريشه يابي اين دو واژه در قرآن و حديث، ما را با اهميت اين دو عنوان و مقتضيات هر يك بيشتر آشنا خواهد كرد. درباره ايمان به يك مورد اشاره مي كنيم. ايمان همچون درختي پرشاخ و برگ است كه اعمال صالح و شايسته شاخ و برگ و ميوه هاي آن محسوب مي شوند. وقتي سحره فرعون به حقانيت موسي پي بردند، آنچنان ايمان در جانشان رسوخ كرد كه تسليم محض شدند. فرعون ايشان را تهديد كرد كه به سختي مجازاتشان كند ولي آنها با تأكيد بسيار گفتند: «سوگند به آن كسي كه ما را آفريده، هرگز تو را بر اعتقاد روشني كه به دست آورده ايم مقدم نخواهيم داشت. هر كاري مي تواني بكن! ما به پروردگارمان ايمان آورده ايم تا گناهانمان و آنچه را از سحر بر ما تحميل كرده اي ببخشايد، خدا بهتر و پايدارتر است». به دنبال اين قضيه قرآن شريف با يك برداشت تربيتي، مردم را پند مي دهد كه: «هر كس در محضر پروردگارش خطا كار حاضر شود، آتش دوزخ براي اوست و هر كس با ايمان نزد او آيد و اعمال صالح را انجام داده باشد، چنين كساني درجات عالي دارند» (طه، آيات 70 تا 76). چهار. اعمال شايسته [كه قبلا اشاره كرديم از ايمان نشأت مي گيرند] عبادت ها و تكاليف فردي همچون نماز، روزه، تلاوت قرآن و... و نيز تكاليف اجتماعي نظير صله رحم، انفاق، تعاون و همكاري و... در شرح صدر تأثير چشمگيري دارند. مطالعه كنيد: قرائتي، تفسير سوره اسراء.
[پايان كد انتخابي] (لوح فشرده پرسمان، اداره مشاوره نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه ها، كد: 24/100105404)