برده ‏داري در اسلام


در پى جنگ با كافران اگر اسيرانى گرفته شوند به دليل كفر و ستيزه‏گرى سزاوار قتل مى‏باشند. اما از آنجا كه بسيارى از اسيران به پيروى از سردمداران در جنگ شركت كرده‏اند و از آگاهى كافى برخوردار نبودند، از قتل آنان صرف‏نظر مى‏شود و نگهدارى آنان با شرايط خاص به صورت اسارت مطرح مى‏شود كه يكى از شيوه‏هاى اسارت، به كارگيرى آنان به صورت «برده و كنيز» است كه اين روش نسبت به نگهدارى در اردوگاه‏ها از مزاياى فراوانى برخوردار است. زيرا در چرخش كارهاى روزمره جامعه نقش فعال دارند و به دليل آميختگى با مسلمانان با فرهنگ اسلام آشنا مى‏شوند و رفته رفته به بهانه‏هاى مختلف از قبيل كفاره روزه و... آزاد مى‏شوند. اما بايد دانست اين حكم مربوط به كافران محارب است كه در برابر مسلمانان به جنگ پرداخته‏اند. و اسارت زنان كافر حربى موجب مى‏شود زوجيت آنان قبل از جنگ و اسارت منحل شود اما اگر به اجازه مولى خود بعد از اسارت ازدواج كنند، مولى حق همبسترى با آنان را ندارد. براى آگاهى بيشتر ر.ك: 1- اسلام و مسأله آزادى، بردگى، موسوى زنجانى 2- حقوق بشر، اسدالله مبشرى 3- نگاهى به بردگى، محمدعلى گرامى‏

توضيح سه مطلب در پاسخ به اين سؤال لازم است اسلام مخترع برده‏داري نبوده است؛ بلكه نظام برده‏داري هزاران سال قبل از اسلام وجود داشته است. اسلام برنامه آزادي بردگان را طراحي و اجرا كرد و اين كار بزرگ را در چند مرحله انجام داد. الف: ترغيب و تشويق مردم به آزادي بردگان از طريق پيشوايان دين در قول و عمل؛ به عنوان مثال در روايتي از حضرت رسول اكرم(ص) آمده است: «شَرُّ الّْنّاسِ مَنْ باعَ الْنْاسَ؛ بدترين مردم كساني هستند كه بردگان را خريد و فروش مي‏كنند.» (مستدرك الوسائل، جلد 13، ابواب ما يكتسب به باب 19، حديث 1) طبق اين حديث بدترين معاملات معامله انسان است. روايات ديگري نيز در اين زمينه آمده است كه به همين روايت اكتفا مي‏كنيم. بزرگان دين نيز در عمل مشوّق مردم در آزادي بردگان بودند يكي از افتخارات حضرت علي(ع) اين است كه هزار برده با پولي كه از زحمت بازوي خويش به دست آورد، آزاد نمود. (وسائل‏الشيعه جلد 16، ابواب العتق، باب 1، حديث 6 ) امام حسن مجتبي(ع) به بهانه شاخه گلي كه يكي از كنيزانش به او هديه مي‏كند كنيز خود را آزاد مي‏كند. (مستند الامام‎المجتبي‏(ع)/ 702) ب جلوگيري از برخي منابع بردگي اسلام از برخي سرچشمه‏هاي برده‏داري نيز جلوگيري كرد؛ از جمله اين كه برده گرفتن بدهكاران يا سارقان را در مقابل بدهكاري يا سرقت ممنوع كرد و همچنين از فروختن افراد آزاده بوسيله غاصبان و فروختن فرزندان از سوي پدران و مادران فقير شديداً نهي فرمود. مثالهاي زيباي قرآن ج 2، حضرت آيت الله مكارم شيرازي به نقل از سايت تبيان
[پايان كد انتخابي]
[پايان كد انتخابي]
در قرآن نيز بحث برده وكنيز طرح شده است.فمن ما ملكت ايمانكم،نساء25، .وانكحوا الايامي والصالحين من عبادكم وامائكم.
سوره نور،آيه32،وهمانگونه كه اشاره شد اسلام وقتي با پديده بردگي روبرو شد با برنامه هائي سعي نمود جلوي اين پديده را بگيرد ودر راستاي آزادي آنها وحفظ شخصيت بردگان دستوراتي صادر كرد زيرا رها كردن بدون برنامه وآزادي يكجاو در يك ساعت ،سبب بروز مشكلاتي مي شد وجامعه را دچار هرج ومرج مي نمود وخود بردگان نيز بلاتكليف وبدون حامي رها مي شدند،ولذا به تدريج ودر طي مراحلي آزاد شدند تا هم شخصيت آنها محفوظ باشد وهم جامعه متضرر نشود.
اطلاع بيشتر را در تفسير نمونه،ج21ص412 ملاحظه نمائيد. (لوح فشرده پرسمان، اداره مشاوره نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه ها، كد: 1/100105470)