وظايف مسلمانان در قبال قران

در باره این موضوع دو منبع مفید است :
1- کتاب اسلام و مقضیات زمان اثر ارزنده شهید مطهری
2- مقاله قرآن و انتظارات عصر حاضر ، مجله گلستان قرآن ، شماره 156
درمورد نقش دین و وظایف فرد مسلمان و رسالت او در عصر حاضر توجه شما را به مطالب ذیل جلب می نماییم :
اگر از منظر معیار هاي اصيل اسلامي بخواهيم به تعيين وظيفه و نقشي که از يک مسلمان در دنياي حاضر انتظار مي رود ، بپردازيم ؛ در اين زمينه لازم است ابتدا به باز شناسي وظايف فردي و اجتماعي يک مسلمان اقدام و سپس با توجه به ويژگي ها و مشخصه هايي که دنياي حاضر ، به تعيين نقش و چگونگي تأثير گذاري يک مسلمان در آن پرداخت .
يکم . وظايف ديني
همانگونه که مي دانيم دين مبين اسلام برنامه هايي جامع و مترقي در جهت هدايت ، رشد و تکامل مادي و معنوي بشر در عرصه هاي مختلف فردي و اجتماعي در نظر گرفته و با توجه به منابع غني و حيات بخش خويش از توانايي شگفت انگيزي در ايفاي بهينه کارويژه هاي خود در تمامي زمانها و زمينه ها برخوردار مي باشد. اسلام ديني جامع و همه سونگر است كه تمام ابعاد زندگي انسان (فردي، اجتماعي، دنيايي، اخروي، مادي و معنوي) را در نظر گرفته است و همان گونه كه مردم را به عبادت و يكتا پرستي، دعوت نموده و داراي دستورات اخلاقي و خودسازي فردي است؛ احكام و دستوراتي در مورد مسائل حكومتي، سياسي، اقتصادي، اجتماعي، قضايي، امور مربوط به اداره صحيح جامعه، روابط بين‏الملل و... دارا مي‏باشد. ادوارد گيبون‏ در اين باره مي نويسد: « قرآن دستور عمومي و قانون اساسي مسلمين است که شامل مجموعه قوانين ديني، اجتماعي ، مدني ، تجاري ، نظامي ، قضايي ، جنايي و جزايي است. همين مجموعه قوانين از تکاليف زندگي روزانه گرفته تا تشريفات ديني ، از تزکيه نفس تا حفظ بدن و بهداشت ، از حقوق عمومي تا حقوق فردي، از منابع فردي تا منافع عمومي ، از اخلاقيات تا جنايات و از عذاب مکافات اين جهان تا عذاب و مکافات جهان آينده همه را در بر دارد . » . (ر.ک : ديون پورت جان ، عذر تقصير به پيشگاه محمد (ص) و قرآن ، ترجمه غلامرضا سعيدي، قم:دارالتبليغ اسلام، ، ب، تا ، صص 98-99)
بر اين اساس تعيين نقش يک مسلمان در گام اول نيازمند شناسايي وظايف و مسئوليت هاي ديني اوست ؛ که با مراجعه به متون ديني و منابع اصيل اسلامي مي تواند به تعيين وظايف و تکاليف ديني خويش در حوزه هاي مختلف اقدام نموده و با توجه به آن به ايفاي بهينه نقش خويش بپردازد . علاوه بر وظايف فردي ، مهمترين وظايف و کارويژه هاي اجتماعي وي عبارتند از : 1. وظايف او در ارتباط با خانواده 2 . وظايف او در ارتباط با دوستان 3 . وظايف او در قبال با محيط تحصيلي ، شغلي و ... 4 . وظايف او در ارتباط با جامعه خويش 5 . وظايف او در مقابل جهان.
بديهي است ايفاي بهينه هر يک از اين وظايف در راستاي تعيين و تبيين نقش يک مسلمان در دنياي معاصر با دو عامل و متغير اساسي مرتبط مي باشد که عبارتند از :
1-توانایی ها و استعدادهاي علمي ، روحي ، و ساير امکانات مادي و معنوي هر فرد .
2 - ميزان شناخت وي از دنياي معاصر و نيازمندهاي واقعي آن .
دوم . ويژگي هاي دنياي حاضر
شناسايي ويژگي ها و نيازمندي هاي دنياي کنوني از ابعاد و سطوح مختلف قابل تحليل و ارزيابي است ؛ دنياي حاضر از يکسو دنياي فرا مدرن است که آموزه ها و مباني فکري مدرنيته نظير اومانيسم و انسان محوري ، ساينتيسم و اصالت علوم تجربي ، سکولاريسم و جدايي دين از سياست ، نيهيليسم و نيست انگاري ، کاپتاليسم و سرمايه سالاري ، تکنوکراسي و حاکميت تکنولوژي مدرن ، جدا کردن اخلاق از تار و پود زندگي بشر ، دموکراسي و اعتقاد به قانونگذاري توسط عقل بشري و حق حاکميت خود بنياد بشر ، جهاني شدن و تحولات گسترده آن در عرصه ارتباطات ، اقتصاد ، سياست ، امنيت و ... ، علاوه بر اينکه شالوده و بن مايه زندگي بسياري از جوامع بشري را شکل داده و به شدت بر آن تأثير گذاشته ، از ديگر سو با بحرانها و چالش هاي بسيار عميق ، فراگير و لاينحلي مواجه گرديده و جهان مدرن و ايدئولوژي ليبرال دموکراسي را که داعيه رهبري و تامين سعادت بشري را دارد با ناکارآمدي قطعي مواجه ساخته است . هر چند متاسفانه نظام هاي سلطه براي سرپوش گذاشتن بر اين ناتواني و ضعف ايدئولوژيک با دامن زدن به تروريسم ، جنگ ،خشونت و ناامني ، جهان را بيش از پيش به ورطه سقوط مي کشانند .
مشخصه ديگر دنياي حاضر ظهور و رشد فزاينده بشر مدرن به جريان هاي مختلف اجتماعي ، مذهبي ، فرهنگي و ... است . اين ويژگي که ناشي و برخواسته از مشکلات و بحرانهاي دنياي مدرن مي باشد ، موجب گرديده تا بشر کنوني در کنار رواج جريان ها و امواج اجتماعي مختلفي نظير فمنيسم ، سکسيسم ، هيپيزم، رپ و رپيزم ، مدگرايي افراطي ، گروه‏هاى شيطان‏پرست، موسيقى‏هاى شيطانى و شيطان‏پرستى ، پاپ و متال ، هيپ هاپ و تريپ هاپ،و گروه‏هاى مبتذل و بى‏ارزش وست لايف، بك استريت بويز، بلو و... ،که در سطوح مختلف اجتماعي به صورت کاذب و بسيار سطحي تلاش مي نمايد بشر را از اين آلام و خلأ هاي عاطفي ، و روحي دنياي مدرن خلاصي بخشد . در کنار اين امواج انحرافي رويکرد گسترده جوامع مختلف بشري به معنويت و اديان الهي خصوصاً دين مبين و مترقي اسلام وجود دارد که پاسخگويي و تامين نيازهاي روحي ، فکري و مادي خويش را در آن جستجو مي نمايد .
سوم . نقش يک مسلمان
در چنين شرايط يک مسلمان که از معارف ناب و حيات بخش دين مترقي اسلام بر خوردار است و انگيزه و دغدغه نجات ، هدايت و تکامل جامعه بشري را در سر مي پروراند از توانايي و نقش بسيار مؤثري در سطوح مختلف جوامع بشري از سطح خانواده ، دوستان ، دانشگاه و غيره گرفته تا سطح جهاني ، برخوردار است :
1-. شناسايي و ريشه يابي دقيق مشکلات و بحرانهاي مختلف جهان معاصر .
2- يافتن راهکارهاي کارآمد و پاسخ به نيازهاي فکري و روحي بشر با استفاده از آموزه هاي حيات بخش بشري .
3- تلاش براي ترويج فرهنگي و تحقق عملي اين آموزه ها و ارزشهاي مترقي در سطوح مختلف جامعه و جهان خصوصاً درارتباط با ، دوستان ، دانشگاهيان و خانواده با استفاده از امکانات موجود و توانايي هاي خويش.
4- پاسخگويي متقن و منطقي به شبهات و ابهامات موجود پيرامون مسائل اعتقادي ، ارزشي و ديني .
5- ارائه نقش الگو و نمونه اي موفق در زندگي فردي و اجتماعي خويش به خانواده ، دوستان و ... و استقامت و پايداري در طي اين مسير با تقويت ايمان و اعتقادات مذهبي و پايبندي عملي به رعايت ارزش ها و تکاليف ديني .
6-ترويج امتيازات برجسته و ممتاز اسلام نسبت به ساير ايدئولوژيها و مکاتب بشري با برشمردن پيشينه درخشان تمدن اسلامي و تواناي هايي که دين مبين اسلام در اداره جامعه بشري و تامين سعادت دنيوي و اخروي آن دارد در مقابل تبيين چالش ها و بحرانهاي موجود جهان خصوصاً براي افرادي که در دام زرق و برق فرينده تمدن رو به انحطاط غرب گرفتار شده اند.چنانکه مقام معظم رهبري در اين زمينه مي فرمايد : « اگر شما امروز با مسائل دنياي مدرن، دنياي سرشار از فنآوري و علم و صنعتِ برتر و پيشرفتهاي علمي که داعيه رهبري جهان را دارند - يعني اروپا و امريکا - آشنا باشيد، خواهيد ديد که امروز بزرگترين گرفتاري آنها، فقدان اين حالت آرامش و اطمينان و سکينه است.آرامش و اطمينان و سکينه‏اي که قرآن به ما آموزش مي‏دهد، غير از حالت خواب‏رفتگي و خواب‏آلودگي است؛ غير از حالت تخدير است. اهميت دينِ صحيح اين است که حالت تخدير به کسي نمي‏دهد؛ بلکه حالت تخدير فکري و روحي را از انسانهايي که تحت تأثير عوامل گوناگون دچار آن حالت شده‏اند، به‏کلّي مي‏زدايد؛ آنها را هوشيار و حسّاس مي‏کند و به خود مي‏آورد؛ اما در عين حال آنها را از آشفتگي و تشويش و دغدغه فکري نجات مي‏دهد. دينِ صحيح، حالت سکينه و اطمينان و آرامش و اعتماد به خود و اعتماد به خدا و اعتماد به آينده را به انسان مي‏بخشد. آنچه که امروز جزو وظايف حتمي مبلّغان ماست، القاي اين حالت به مؤمنين ، به مخاطبان و به آحاد مردم است. »( بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامى‏در ديدار روحانيون و مبلّغان در آستانه ماه مبارك رمضان‏، 23/9/1377 )
در يک جمع بندي مهمترين وظايف يک دانشجوي مسلمان در شرايط حاضر عبارتند از:
1- قدرداني از جواني: مهمترين مظهر قدرداني از جواني همين است كه از اين صفا و نورانيت و از اين ناآلودگي و پيراستگي طبيعي انسان جوان استفاده كنيد و خودتان را در زمينه هاي تزكيه و اخلاق پيش ببريد. اين انشاءالله ذخيره همه زندگي شما خواهد شد. راهش هم رعايت دو نكته است: ذكر و توبه. ذكر يعني ياد، ياد در مقابل غفلت است. غفلت از خدا، غفلت از وظيفه و مسئوليت، غفلت از آن هنگام حساس مواجهه با مأموران الهي در عالم ملكوت عالم بعد از عبور از جسمانيت و محاسبه بزرگ انسان در مقابل خدا در قيامت، اينها ياد است... نكته ديگر توبه است ممكن است كسي بگويد ما كه جوانيم و هنوز عمري از ما نگذشته است كه مثل شما ها گناه زيادي كرده باشيم و محتاج توبه باشيم. نه اين درست نيست. توبه وظيفه هميشگي انسان است. پاكترين انسانها هم بايد توبه كنند. توبه يعني برگشت به خدا(پرسمان، سال دوم، شماره دهم، تير، ص2)
2- جدی گرفتن علم و تحقيق: شما بايد در محيط دانشگاه مسئله علم و تحقيق را جدي بگيريد ... بدون پيشرفت علم نمي شود كشور را پيش برد. امروز حتي دشمنان بشريت از علم استفاده مي كنند. ما براي آرمانهاي والا براي ارزشهاي حقيقي براي فضايل انساني و گسترش آنها ناگزيريم از علم و شرافت ذاتي علم استفاده كنيم. (همان، ص8؛ پاسخ و پرسش رهبر معظم انقلاب با دانشجویان )
3- در مقابل جريانهاي سياسي از انديشه ناب اسلامي بگويد و به فرموده رهبري «درست فكر كردن، درست تحليل كردن، تحليل درست را به ديگران منتقل كردن، سعي در روشن و آگاه كردن كسي كه فكر مي كنيد ناآگاه است وظيفه دانشجوي آگاه و آماده است.
4-- هر دانشجوي مسلماني علاوه بر تحصيل علم و نگهباني از صفاي دروني خويش بايد از وظيفه بزرگ امر به معروف و نهي از منكر چشم پوشي نكند و با محبت و مهرباني به اصلاح ديگران بپردازد.
5- شايد بهترين واژه اي كه مي تواند وظيفه يك مسلمان و جوان شيعه را در عصر غيبت آن حضرت عج روشن نمايد، واژه انتظار فرج است.
انتظار فرج در واقع، انتظار حكومت جهانى اسلام است، انتظار تشكيل حكومت توحيدى در سطح جامعه انسانى است، انتظار تحقق عدالت در اجتماع است، انتظار وراثت زمين و دولت مؤمنان و موحدان است. بنابراين «انتظار» نه به معناى «نشستن و دعا كردن» است، «انتظار» يعنى «برخاستن و دعا كردن»، انتظار يعنى بكوشيم هر چه بهتر دين اسلام را به عنوان يك دين توحيدى فراگير بشناسيم، بفهميم و بسازيم، اين همان زمينه‏سازى براى ظهور حضرت مهدى (عج) است .


(لوح فشرده پرسمان، اداره مشاوره نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه ها، كد: 8/100108469)