ايمان فرشتگان

ایمان به فرشتگان الهی از مصادیق ایمان به غیب و اظهار عبودیت و بندگی است . در قرآن کریم از فرشتگان فراوان داد شده و معمولا یاد از آنها همراه با تکریم و تعظیم مقام والای آنها و ثبات قدم آنها در بندگی حق تعالی و اطاعت محض از خداوند است . نقش اساسی فرشتگان در کارگردانی امور عالم به اذن و دستور الهی و فعالیت متعدد و شدید آنها در عرصه هستی ایمان به آنها را با اهمیت و کلیدی می سازد .
آيات زيادى از قرآن در باره صفات، ويژگيها، ماموريتها و وظائف فرشتگان سخن مى‏گويد، و این موضوع که قرآن، ايمان به ملائكه را در رديف ايمان به خدا و انبيا و كتب آسمانى قرار داده است دلیل بر اهميت بنيادى اين مساله است: آمَنَ الرَّسُولُ بِما أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ وَ الْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ بِاللَّهِ وَ مَلائِكَتِهِ وَ كُتُبِهِ وَ رُسُلِهِ: پيامبر اسلام به آنچه از سوى پروردگارش بر او نازل شده ايمان آورده، و مؤمنان نيز به خدا و فرشتگان او و كتابها و رسولانش همگى ايمان دارند (بقره- 285).
بدون شك وجود فرشتگان از امور غيبيه‏اى است كه براى اثبات آن با اين صفات و ويژگي ها راهى جز ادله نقليه نيست، و به حكم ايمان به غيب آنها را بايد پذيرفت.
قرآن مجيد رويهمرفته ويژگيهاى آنها را چنين مى‏شمرد:
1- فرشتگان موجوداتى عاقل و با شعورند و بندگان گرامى خدا هستند
(بَلْ عِبادٌ مُكْرَمُونَ) (انبياء 26).
2- آنها سر بر فرمان خدا دارند و هرگز معصيت او نمى‏كنند (لا يَسْبِقُونَهُ بِالْقَوْلِ وَ هُمْ بِأَمْرِهِ يَعْمَلُونَ) (انبياء 27).
3- آنها وظائف مهم و بسيار متنوعى از سوى خداوند بر عهده دارند:
گروهى حاملان عرشند (حاقه- 17).
و گروهى مدبرات امرند (نازعات- 5).
گروهى فرشتگان قبض ارواحند (اعراف- 37).
و گروهى مراقبان اعمال بشرند (سوره انفطار- 10 تا 13).
گروهى حافظان انسان از خطرات و حوادثند (انعام- 61).
و گروهى مامور عذاب و مجازات اقوام سركشند (هود- 77).
گروهى امدادگران الهى نسبت به مؤمنان در جنگها هستند (احزاب- 9).
و بالآخره گروهى مبلغان وحى و آورندگان كتب آسمانى براى انبياء مى‏باشند (نحل- 2) كه اگر بخواهيم يك يك از وظائف و ماموريتهاى آنها را بر شمريم بحث به درازا مى‏كشد.
4- آنها پيوسته مشغول تسبيح و تقديس خداوند هستند، چنان كه در آيه 5 سوره شورى مى‏خوانيم: وَ الْمَلائِكَةُ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَ يَسْتَغْفِرُونَ لِمَنْ فِي الْأَرْضِ: فرشتگان تسبيح و حمد پروردگار خود را بجا مى‏آورند و براى كسانى كه در زمين هستند استغفار مى‏كنند.
5- با اين حال انسان به حسب استعداد تكامل از آنها برتر و والاتر است تا آنجا كه همه فرشتگان بدون استثناء بخاطر آفرينش آدم به سجده افتادند و آدم معلم آنها گشت (آيات 30- 34 سوره بقره).
6- آنها گاه به صورت انسان در مى‏آيند، و بر انبياء و حتى غير انبياء ظاهر مى‏شوند، چنان كه در سوره مريم مى‏خوانيم: فرشته بزرگ الهى به صورت
انسان موزون بر مريم ظاهر شد: فَأَرْسَلْنا إِلَيْها رُوحَنا فَتَمَثَّلَ لَها بَشَراً سَوِيًّا
(مريم- 17).
در جاى ديگر به صورت انسانهايى بر ابراهيم و بر لوط ظاهر شدند (هود- 69 و 77).
حتى از ذيل اين آيات استفاده مى‏شود كه قوم لوط نيز آنها را در همان اشكال موزون انسانى ديدند (هود- 78).
آيا ظهور در چهره انسان، يك واقعيت عينى است؟ يا به صورت تمثل و تصرف در قوه ادراك؟ ظاهر آيات قرآن معنى اول است، هر چند بعضى از مفسران بزرگ معنى دوم را برگزيده‏اند.
7- از روايات اسلامى استفاده مى‏شود كه تعداد آنها بقدرى زياد است كه به هيچ وجه قابل مقايسه با انسان نيست، چنان كه در روايتى از امام صادق ع مى‏خوانيم: هنگامى كه از آن حضرت پرسيدند آيا عدد فرشتگان بيشترند يا انسانها؟ فرمود: سوگند به خدايى كه جانم به دست او است فرشتگان خدا در آسمانها بيشترند از عدد ذرات خاكهاى زمين، و در آسمان جاى پايى نيست مگر اينكه در آنجا فرشته‏اى تسبيح و تقديس خدا مى‏كند .
8- آنها نه غذا مى‏خورند و نه آب مى‏نوشند، و نه ازدواج دارند، چنان كه در حديثى از امام صادق ع مى‏خوانيم:
ان الملائكة لا ياكلون و لا يشربون و لا ينكحون و انما يعيشون بنسيم العرش:
فرشتگان غذا نمى‏خورند و آب نمى‏نوشند و ازدواج نمى‏كنند بلكه با نسيم عرش الهى زنده‏اند! .
9- آنها نه خواب دارند نه سستى و غفلت چنان كه على ع در حديثى چنين‏
مى‏گويد:
ليس فيهم فترة، و لا عندهم غفلة، و لا فيهم معصية ... لا يغشاهم نوم العيون و لا سهوا العقول، و لا فترة الأبدان، لم يسكنوا الاصلاب و لم تضمهم الارحام:
در آنها نه سستى است، و نه غفلت، و نه عصيان ... خواب بر آنها چيره نمى‏گردد و عقل آنها گرفتار سهو و نسيان نمى‏شود، بدن آنها به سستى نمى‏گرايد، و در صلب پدران و رحم مادران قرار نمى‏گيرند
10- آنها مقامات مختلف و مراتب متفاوت دارند، بعضى هميشه در ركوعند و بعضى هميشه در سجودند.
ما مِنَّا إِلَّا لَهُ مَقامٌ مَعْلُومٌ وَ إِنَّا لَنَحْنُ الصَّافُّونَ وَ إِنَّا لَنَحْنُ الْمُسَبِّحُونَ:
هر يك از ما مقام معلومى دارد، ما همواره صف كشيده منتظر فرمان او هستيم و پيوسته تسبيح او مى‏گوئيم (صافات 164- 166).
امام صادق مى‏گويد:
و ان للَّه ملائكة ركعا الى يوم القيامه و ان للَّه ملائكة سجد الى يوم القيامه:
خداوند فرشتگانى دارد كه تا روز قيامت در ركوعند، و فرشتگانى دارد كه تا قيامت در سجودند!
براى آگاهى بيشتر از اوصاف ملائكه و اصناف آنها به كتاب السماء و العالم بحار الانوار، ابواب الملائكه (جلد 59 صفحه 144 تا 326 ) مراجعه فرمایيد، همچنين نهج البلاغه خطبه‏هاى اول و 91- خطبه اشباح- و 109 و 171).
تفسير نمونه، ج‏18، ص: 174 (لوح فشرده پرسمان، اداره مشاوره نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه ها، كد: 2/100110788)