رحمانيت خدا

در پاسخ به این پرسش به نکات ذیل توجه فرمایید :
1- بدون شك مناسبترين نام از نام هاى خدا براى دعوت به خضوع و سجده در برابر او همان نام پر جاذبه رحمان با مفهوم رحمت گسترده‏اش مى‏باشد، ولى مشرکان به خاطر كوردلى و لجاجت نه تنها انعطافى در برابر اين دعوت نشان ندادند، بلكه به سخريه و استهزاء پرداخته و از روى تحقير گفتند رحمان چيست؟ (وَ إِذا قِيلَ لَهُمُ اسْجُدُوا لِلرَّحْمنِ قالُوا وَ مَا الرَّحْمنُ ) همانگونه كه فرعون در برابر دعوت موسى ع گفت: و ما رب العالمين: پروردگار جهانيان چيست؟ (آيه 23 سوره شعراء) آنها حتى حاضر نبودند بگويند كيست .
2-مشرکان مى‏گفتند چرا پيامبر، خدا را به نامهاى متعددى مى‏خواند با اينكه مدعى توحيد است قرآن در پاسخ آنها مى‏گويد:
بگو شما او را به نام اللَّه بخوانيد و يا به نام رحمان هر كدام را بخوانيد فرق نمى‏كند براى او نامهاى متعدد نيك است (قُلِ ادْعُوا اللَّهَ أَوِ ادْعُوا الرَّحْمنَ أَيًّا ما تَدْعُوا فَلَهُ الْأَسْماءُ الْحُسْنى‏).
اين كوردلان حتى از زندگى روزمره خود غافل بودند كه گاه براى يك شخص، يا يك مكان و مانند آن اسمهاى مختلفى مى‏گذارند كه هر كدام معرف از زواياى وجود او بود.
آيا با اين حال تعجب دارد خدايى كه وجودش از هر نظر بى نهايت است و منبع و سرچشمه همه كمالات، همه نعمتها و تمام نيكيها است و گرداننده اصلى همه چرخهاى اين جهان مى‏باشد به تناسب هر كارى كه انجام مى‏دهد و هر كمالى ك ه ذات مقدسش دارد نام مخصوص داشته باشد؟!.
اصولا خدا را با يك نام نمى‏توان خواند، و نمى‏توان شناخت، بلكه نامهاى او بايد همچون صفاتش بى پايان باشد، تا بتواند بيانگر آن ذات شود، ولى از آنجا كه الفاظ ما، مانند همه چيزمان، محدود است نمى‏توانيم جز نامهاى محدودى براى او پيدا كنيم و لذا معرفت و شناخت ما هم هر چه باشد محدود است، حتى‏ پیامبر- ص- با آن وسعت روح مى‏فرمايد: ما عرفناك حق معرفتك.
3- در نزد اعراب مشرک کلمه رحمان شناخته شده بوده واین لفظ هر چند از صفات خداوند است ولی ا در نزد آنها معادل الله بوده است و هر گاه رحمن می گفتند منظورشان خداوند بوده است و در آیه 81 زخرف منظور از این کلمه خداوند است واگر کلمه دیگری مثل عزیز و یا احد و یا رحیم در این آیه به کار می رفت معادل خداوند نبود بلکه هر کدام صفتی از صفات خداوند محسوب می شد و مناسب با این مقام نبود . دلیل بر این مدعا این است که در آیه 60 سوره فرقان یعنی : وَ إِذا قِيلَ لَهُمُ اسْجُدُوا لِلرَّحْمنِ قالُوا وَ مَا الرَّحْمنُ أَ نَسْجُدُ لِما تَأْمُرُنا وَ زادَهُمْ نُفُورا و نیز در آیه 110 سوره اسراء یعنی :
قُلِ ادْعُوا اللَّهَ ؛ لفظ الرحمن به معنای خداوند به کار رفته است و کلماتی که ذکر کرده اید هیچ کدام این قابلیت را ندارد .
تفسير نمونه، ج‏12، ص: 326 (لوح فشرده پرسمان، اداره مشاوره نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه ها، كد: 3/100112139)