شرح مناجات شعبانيه

معنای مجهول نبودن در این فراز از مناجات شعبانیه مجهول نبودن در نزد مردم نیست زیرا معمولا اولیای الهی و اهل کمال و معرفت تمایلی به معروف بودن در نزد مردم ندارند و آن را مانعی بر سر راه کمال و سیر و توجهات و خلوت های خود می دانند بلکه معنای مجهول نبودن آنها این است که بر اثر آشنایی با خداوند و انس با او و معرفت ربوبی ، حقیقت خودشان بر آنها معلوم می گردد و هیچ بعدی از ابعاد وجودی آنها بر آنها مجهول و ناشناخته نمی باشد .
قرآن کریم در این مورد می فرماید : وَ لا تَكُونُوا كَالَّذِينَ نَسُوا اللَّهَ فَأَنْساهُمْ أَنْفُسَهُمْ أُولئِكَ هُمُ الْفاسِقُونَ (حشر - 19)
و هم چون كسانى كه خدا را فراموش كردند و خدا نيز آنها را به خود فراموشى گرفتار كرد نباشيد، و آنها فاسق و گنهكارند.
قرآن در اينجا صريحا مى‏گويد: فراموش كردن خدا سبب خود فراموشى مى‏شود، دليل آن نيز روشن است، زيرا از يك سو فراموشى پروردگار سبب مى‏شود كه انسان در لذات مادى و شهوات حيوانى فرو رود، و هدف آفرينش خود را به دست فراموشى بسپارد و در نتيجه از ذخيره لازم براى فرداى قيامت غافل بماند.
از سوى ديگر فراموش كردن خدا همراه با فراموش كردن صفات پاك او است كه هستى مطلق و علم بى پايان و غناى بى انتها از آن او است و هر چه غير او است وابسته به او و نيازمند به ذات پاكش مى‏باشد، و همين امر سبب مى‏شود كه انسان خود را مستقل و غنى و بى نياز بشمرد، و به اين ترتيب واقعيت و هويت انسانى خويش را فراموش كند .
اصولا يكى از بزرگترين بدبختي ها و مصائب انسان خود فراموشى است، چرا كه ارزشها و استعدادها و لياقتهاى ذاتى خود را كه خدا در او نهفته و از بقيه مخلوقات ممتازش ساخته، به دست فراموشى مى‏سپرد، و اين مساوى با فراموش كردن انسانيت خويش است، و چنين انسانى تا سرحد يك حيوان درنده سقوط مى‏كند، و همتش چيزى جز خواب و خور و شهوت نخواهد بود! و اينها همه عامل اصلى فسق و فجور بلكه اين خود فراموشى بدترين مصداق فسق و خروج از طاعت خدا است، و به همين دليل در پايان آيه مى‏گويد:
چنين افراد فراموشكار فاسقند (أُولئِكَ هُمُ الْفاسِقُونَ).
اين نكته نيز قابل توجه است كه نمى‏گويد خدا را فراموش نكنيد، بلكه مى‏گويد: مانند كسانى كه خدا را فراموش كردند و خدا آنها را به خود فراموشى گرفتار ساخت نباشيد، و اين در حقيقت يك مصداق روشن حسى را نشان مى‏دهد كه مى‏توانند عاقبت فراموش كردن خدا را در آن ببينند.
تفسير نمونه، ج‏23، ص: 542 (لوح فشرده پرسمان، اداره مشاوره نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه ها، كد: 1/100113020)