جنين‏شناسي در قرآن

چندين سال قبل گروهي از مسلمانان اطلاعات مربوط به جنين شناسي را از قرآن استخراج كردند، سپس تمام اطلاعات قرآني جمع آوري شده را به انگليسي ترجمه و به پروفسور Dr.Keith Moore استاد جنين شناسي و رئيس بخش آناتومي دانشگاه تورنتو كانادا، عرضه نمودند. در حال حاضر او يكي از مؤلفين برجسته در رشته جنين شناسي است. از او درخواست شد كه نقطه نظر و ديدگاه خود را در مورد اطلاعات جنين شناسي قرآن بيان كند.
دكتر مور بعد از اينكه ترجمه آيات قرآن معرفي شده را به دقت بررسي نمود چنين گفت: اغلب مطالب جنين شناسي قرآن به گونه اي عالي و مطابق با دستاوردهاي جديد و مدرن علم جنين شناسي است و به هيچ وجه مغايرتي با آن ندارد. او افزود: معدودي از آيات هم هستند كه توجيه علمي دقيقي براي آن ندارم و از آنجائيكه در نوشته ها و مطالعات جديد جنين شناسي نيز در اين خصوص اشاره اي نشده است، نمي توانم در صدق و كذب آن نيز نظر دهم براي نمونه مي توان به آيه: «بخوان به نام پروردگاري كه خلق كرد، پروردگاري كه انسان را از علق خلق كرد» اشاره كرد.
كلمه علق در عربي سه معني دارد:
1) زالو 2) چيز معلق 3) لخته خون
دكتر مور در اين مورد كه، جنين، در بدو امر، مانند يك زالو به نظر مي آيد، هيچ پيش فرضي نداشت. او در آزمايشگاه، مرحله ابتدائي و ميكروسكوپي جنين را با دياگرام يك زالو مقايسه كرد و از شباهت چشمگير آندو شگفت زده شد. در عين حال، او اطلاعات جديدي از توصيفات جنين شناسي را كه تاكنون برايش ناشناخته بود، از قرآن استنباط كرد.
دكتر مور در مورد 80 سوالي كه در قرآن و حديث آمده بود، پاسخ گفت. تطابق متن قرآن و حديث با آخرين دستاوردهاي علمي جنين شناسي قابل توجه بود. دكتر مور اين چنين مي گويد: اگر اين، سوالها سي سال قبل از اين پرسيده مي شد، من قادر به پاسخ بيش از نيمي از آنها نبودم چرا كه منابع علمي آنقدر غني نبود.
دكتر مور كتابي به نام «تكامل بشر» تاليف و بعد از كسب معارف جديد از قرآن و الحاق اين معلومات به كتاب خويش در سال 1982 چاپ سوم همان كتاب را تجديد نمود. كتاب مذكور جايزه بهترين كتاب پزشكي با يك نويسنده را دريافت كرد. اين كتاب به چندين زبان دنيا ترجمه و به عنوان كتاب درسي جنين شناسي مورد استفاده قرار گرفت.
دكتر مور در هشتمين كنفرانس پزشكي 1981 عربستان چنين مي گويد:
« جاي بسي خوشحالي است كه بتوانم سهمي در روشن ساختن آيات قرآن در مورد تكامل انسان داشته باشم. براي من كاملاً روشن است كه در اين گفته ها از جانب خداوند يا الله براي محمد (ص) فرستاده شده است زيرا تقريباً تمامي اين علوم تا قرنها بعد كشف نشده بود و براي من قطعي است كه محمد قهراً پيامبر خداست.»
دكتر جان لي سيمپسون (Dr Jan Leigh Simpson )، رئيس بخش جراحي زنان در كالج طب بيلور هوستون امريكا اظهار مي نمايد: اين احاديث، نمي تواند از علوم و دانش عصر محمد (ص) گرفته شده باشد (قرن 7 ميلادي) و بيانات ايشان مي رساند كه نه تنها ژنتيك و دين اسلام، با هم ناسازگاري نداشته، بلكه در حقيقت دين (اسلام) مي تواند با افزودن تعاليم وحي به بعضي از شيوه هاي سنتي، علم را هدايت كند......
كه قرنها بعد، حقانيت آن به اثبات رسيده كه هم مؤيد علم است و هم سنديت قرآن را كه از جانب خداوند است را تحكيم مي كند.
انسان از نطفه ( ذره ناچيزي از مايع) خلق شده است:
قرآن مجيد بيش از 11 بار يادآوري مي كند كه انسان از نطفه خلق شده است به معناي مقدار بسيار ناچيزي از مايع (همچون يك چكه از مايع) كه بعد از خالي كردن يك پيمانه در آن باقي مي ماند. اين موضوع در چندين آيه از قرآن مانند 22:5 ، 23:13 آمده است
اخيراً علوم تأييد كرده اند كه تنها يك اسپرم از سه ميليون اسپرم (بطور متوسط) براي بارور كردن اووم (تخمك) مورد نياز است و معناي آن، اين است كه (يکي ازسه ميليون )مقدار اسپرمها (مقداري بسيار ناچيز) براي باروري كافي است.
مراحل جنيني:
همانا آدمي را از گل خالص آفريديم پس آنگاه او را نطفه گردانيده و در جاي استوار قرار داديم آنگاه نطفه را علقه، علقه را گوشت و باز آن گوشت را استخوان و سپس بر استخوانها گوشت پوشانديم پس از آن خلقي ديگر انشاء نموديم، آفرين بر قدرت كامل بهترين خالق.
در اين آيه خداوند بيان مي كند: انسان از مقدار ناچيزي مايع كه در جايگاه آرامش و استواري ثابت شده است خلق شده است (قرار مكين) رحم بخوبي از پشت با ستون فقرات و عضلات تنه حمايت مي شود و جنين نيز با كيسه حاوي مايع جنيني حمايت مي شود. بنابراين جنين در جايگاه خود بنابراين جنين كاملا در جايگاهش حمايت مي شود. مقدار ناچيز مايع به علقه تبديل مي شود.
علقه در لغت عرب به سه معني است:
1) معلق و آويزان 2) زالو مانند 3) لخته خون
از نظر علمي: جنين در اولين مرحله، (معلق و آويزان) به ديواره رحم آويزان است، از نظر شكل شباهت به زالو داشته و مانند زالو رفتار كرده و خون مي مكد، و خونش را از جفت مادر خود تامين مي كند. و در سومين مرحله معني آن لخته خون و خون بسته است. در مرحله علقه، كه هفته سوم و چهارم بارداري است خون در عروق بسته شكل مي گيرد. جنين با خصوصيت لخته خون (خون بسته) ظاهر زالو را به خود مي گيرد.
در 1677، leeuwenhoek و Hamm اولين دانشمنداني بودند كه سلول اسپرم (اسپرماتوروآ) را با ميكروسكوپ مشاهده كردند. آنها براين تصور بودند كه سلول اسپرم مينياتوري از انسان را در خود دارد كه با رشد در رحم تبديل به نوزاد مي شود كه به «تئوري شكافتن» theory) perforation ( مشهور بود.
هنگاميكه دانشمندان اورم (تخمك زن) را بزرگترين اسپرم (نطفه) يافتند افرادي چون De Graf گمان كردند كه مينياتور جنين در تخمك قرار دارد. بعدها، در قرن 18 «تئوري ميراث والدين» (biparentral inheritance ) توسط Maupertuis ارائه و گسترش يافت. تبديل علقه به مضغه، به معني چيز جويده شده؛ (اثر دندان بر آن مشخص است) يا خوردني كوچكي كه در دهان مي گذاريم همچون ‎آدامس. هر دو معنا از نظر علمي صحيح است. پروفسور مور يك قطعه موم لاستيكي را به اندازه و شكل جنين در مرحله مضغه درآورد و آنرا بين دندانها قرار داد و به شكل (مضغه) شد و آنرا با تصوير مراحل اوليه جنيني مقايسه كرد اثر دندانها آنرا بندبند نموده بود كه در حكم ستون فقرات (در ابتداي شكل گيري) است. مضغه به (عظام) استخوان تغيير شكل مي دهد و استخوانها با گوشت يا ماهيچه ها پوشانده مي شود.
سپس خداوند آنرا به آفريده ديگر تبديل مي كند. پروفسور مارشال جانسون يكي از دانشمندان برجسته امريكا، و رئيس دپارتمان آناتومي و مدير انستيتو Daniel دانشگاه توماس جفرسون فيلادلفيا است كه درباره آيات قرآن مربوط به جنين شناسي از او سوال كرديم:
توصيف هاي مراحل جنيني موجود در قرآن نمي تواند تصادفي و اتفاقي باشد. احتمال دارد كه محمد (ص) يك ميكروسكوپ بسيار قوي داشته ولي قرآن مربوط به 1400 سال پيش است در حاليكه ميكروسكوپ قرنها بعد از محمد نبي صلي الله عليه اختراع شد و پروفسور جانسون با لبخند گفت كه البته اولين ميكروسكوپ اختراع شده قادر نبود بيش از 10 برابر بزرگنمايي كند و تصوير آن هم واضح نبود.
بعد او گفت: هيچ ضديت و مغايرتي با اين حقيقت كه واسطه الهي در بيانات محمد صلي الله عليه در كار است، نمي يابم.
براساس نظر دكتر مور، طبقه بندي مدرن مراحل تكامل جنيني كه در سراسر جهان به كار برده مي شود چندان ساده و قابل فهم نيست چون اين مراحل براساس عدد شناخته شده اند مانند مرحله 1، مرحله 2 ، ولي تقسيم بندي واضح قرآن برپايه تمايز و شكل، نماي بسيار سهل و آسان مراحلي را كه جنين طي مي كند بيان كرده است. اين فازهاي مختلف تكامل جنيني يك توصيف جذاب علمي را در بردارد كه بسيار قابل فهم و كاربردي است، همچنين آنچنانكه مراحل تكامل جنيني بشر در آيات زير آمده است:
«آيا در اول قطره آب نمي نبود (37) و پس از نطفه علقه و سپس آفريده و آراسته گرديد
(38) و آنگاه از آن و صنف نر و ماده پديد آورده (39)» (سوره 75/ آيه 37 تا 39)
«آن خدايي كه تو را از هيچ خلق كرد و به صورتي تمام و كامل بياراست و با اعتدال برگزيد (7) بهر صورتي كه خواست مي تواند خلق كند.» (سوره 82/ آيه 7-8)
جنين تا حدي شكل گرفته، تا حدي شكل نگرفته است:
در مرحله مضغه: اگر يك برش در جنين بدهيم و اركانهاي داخلي را جدا كنيم خواهيم ديد كه بيشتر آنها شكل گرفته اند در حاليكه بعضي از آنها هنوز كاملا مشخص نشده اند.
بنابر نظر pro . Jahnson اگر ما جنين را يك آفريده كامل بدانيم، فقط اعضايي راكه قبلا پديدار شده اند، توصيف كرده ايم. در حاليكه هنوز آفريده و مخلوق كامل نيست و اگر جنين را يك آفريده كامل بدانيم، فقط اجزايي را كه هنوز پديد نيامده اند توصيف كرده ايم.
حال آيا اين پديده در خلقت كامل است يا ناقص؟ هيج توصيفي بهتر از توصيف و مرحله بندي قرآن در پديده جنيني نيست. «تا حدي شكل گرفته و تا حدي شكل نگرفته»، همچنان كه در آيه زير آمده است.
ـ از نظر علمي، ما مي دانيم كه در مرحله اوليه تكامل تعدادي سلول وجود دارند كه تمايز مي يابند و تعدادي سلول هنوز غير متمايز هستند و بنابراين بعضي از اعضاها شكل گرفته و بعضي هنوز شكل نگرفته اند. (سوره 22/ آيه 5)
اولين حسي كه در نمو جنين تكامل مي يابد حس شنوايي است. جنين مي تواند صداها را بعد از هفته بيست و چهارم بشنود. متعاقب آن، حس بينايي تكامل مي يابد و بعد از هفته بيست و هشتم، شبكيه چشم به نور حساس مي شود. آيات قرآن نمو حواس در جنين را اينگونه بيان مي كند
حس بينايي و شنوايي:
·سپس آن را نيكو بياراست و از روح خود در آن بدميد و شما را داراي گوش و چشم و قلب و هوش گردانيد باز بسيار اندك شكر و سپاسگزاري حق مي كنيد. (سوره 32/ آيه 9)
· ما انسان را از آب نطفه مختلط خلق كرديم و براي او گوش و چشم قرار داديم.
(سوره76 / آيه 2)
· اوست خدايي كه براي شما بندگان گوش و چشم و قلب آفريده باز بسيار اندك شكر و سپاسگزاري حق مي كنيد. (سوره 23/ آيه 78)
در اين آيات حس شنوايي قبل از بينائي آورده شده است بنابراين توصيف قرآني با كشفيات جنين شناسي جديد كاملا مطابقت دارد
ـ نتيجه
بر خلاف آنچه كه تصور مي شود وجود حقايق علمي در قرآن كاملا با علوم زيستي انطباق دارد و قرآن از طريق اين آيه «محققاً در خلقت آسمان ها و زمين و رفت و آمد شب و روز دلايلي روشن براي خردمندان است.» (سوره 3/ آيه 190) همه بشريت را به تفكر در پديده هاي جهان دعوت مي كند.
شواهد علمي قرآن به وضوح اثبات مي كند كه قرآن از جانب خداوند است. هيچ بشري قادر نبوده در 14 قرن قبل، كتابي را بوجود آورد كه حاوي آنچنان حقايق علمي عميقي باشد كه قرنها بعد توسط بشر كشف شود.
قرآن يك كتاب علمي نيست بلكه كتاب نشانه ها و آيات است، اين نشانه ها آدمي را برآن مي دارد تا هدف از خلقت خويش و هماهنگ زيستن با طبيعت را در يابد.
براستي قرآن پيام الهي، خالق و نگهدارنده جهان است و اين پيام توحيد، همان رسالت پيامبران از آدم، موسي، عيسي تا محمد (ص) مي باشد.
(لوح فشرده پرسمان، اداره مشاوره نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه ها، كد: 2/100116330)