معناي تسبيح و حمد

در پاسخ به مطالب توجه نمایید :
1- تسبيح عبارت است از تنزيه قولى خداوند از هر نقص و عيب. تسبيح موجودات عالم، به معناى حقيقى آن است؛ نه به معناى مجازى آن؛ يعنى، دلالت وجود معلول بر علت و كمال علت. گرچه اين تسبيح حقيقى اشيا يا الفاظ و لغات و اموات نيست. توضيح: در معناى تسبيح سه امر وجود دارد كه بدون تحقق هر يك معناى حقيقى تسبيح حاصل نمى‏شود: 1- نفى هر نقصى از خداوند، 2- علم و شعور تسبيح گوينده، 3- قولى بودن تسبيح. نسبت به تحقق امر اول در موجودات عالم بحثى نيست. هر مخلوقى در اين عالم با زبان فقر و احتياج خود، خبر از خالق سبحان مى‏دهد و اين همان معناى تسبيح تكوينى است (تسبيح تكوينى در مقابل تسبيح به معناى حقيقى است و بدين معنا است كه هر مخلوقى در اين جهان به عنوان اين كه معلول است، خبر از خالق و علت خود مى‏دهد و از آن جا كه موجود ناقص و نيازمندى است، خبر از كمال و بى‏نيازى علت خود مى‏دهد. اما اين خبر دادن آگاهانه و از روى شعور نيست؛ بلكه عقل انسان آن را ادراك مى‏كند. اين معناى تسبيح، از آن جا كه دو امر آگاهانه و قولى بودن را ندارد، معناى مجازى تسبيح به شمار مى‏آيد).
تسبيح موجودات عالم، تسبيح حقيقى مى‏باشد، نه تسبيح مجازى كه به معناى زبان حال و دلالت عقلى وامثال آن است، (الميزان، ج 13، ص 117). شاهد قرآنى اين مطلب اين است كه قرآن پس از ذكر تسبيح موجودات، مى‏فرمايد: شما تسبيح آنها را نمى‏فهيمد،( الميزان، ج 13، ص 119 ؛ ان مِنْ شَيْ‏ءٍ إِلاَّ يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ وَ لكِنْ لا تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ‏ ؛ و هيچ چيز نيست مگر اين كه در حال ستايش تسبيح او مى‏گويد ولى شما تسبيح آنها را نمى‏يابيد(اسرا، آيه 44) . اگر مراد از تسبيح موجودات، معناى مجازى آن بود كه براى همگان قابل فهم است؛ پس معلوم مى‏شود مراد از تسبيح همان معناى حقيقى آن است. علاوه بر قرآن، روايات نيز دلالت بر همين معنا دارند كه مى‏توانيد به الميزان (ج 13، ص 129، ذيل آيه 44 «سوره اسرى») رجوع كنيد.
2- برای تزیین و تجمیل و زیبا سازی هر چیز ابتدا باید آن را از آلودگی ها پاک و پیراسته نمود و سپس به تزیین آن پرداخت . تسبیح خداوند به طور طبیعی بر حمد خداوند مقدم است زیرا تسبیح تنزیه خداوند از هر نوع نقصان و نا پاکی و محدودیت است و جنبه تخلیه و زدودن و پیراستن دارد و پس از تسبیح و منزه کردن و تخلیه از نقصان و نا پاکی و کاستی و محدودیت نوبت به تجلیه و آراستن می رسد . به تعبیر دیر اول باید خداوند را از آن چه لایق ساحت و شان متعالی او نیست منزه نمود و سپس او را با ذکر اوصاف جمال و کمال ستود و مدح نمود . به همین دلیل است که دعا ها و مناجات های معصومین –ع- معمولا با تسبیح و تنزیه خدواند آغاز می شود و سپس به حمد و ستایش و ثنای خداوند ادامه می یابد . (لوح فشرده پرسمان، اداره مشاوره نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه ها، كد: 3/100116650)