چهارده روایت قرائت قرآن

چهارده روايت همان قرائت‏هاي هفت قاري مشهور است. يعني هر يک از قاريان هفت‏گانه، دو نفر راوي داشته‏اند. بعضي قرائت آنان توسط دو نفراز شاگردانشان روايت شده که در برخي موارد داراي اختلاف است که مجموع اين قرائت‏ها چهارده روايت و قرائت ميشود. در بين اين قرائت‏ها، هفت قرائت مشهور است. يعني از دو نفر راوي که هر کدام از قراء دارند قرائت يکي مشهورتر است و در بين اين هفت قرائت، قرائت حفص از عاصم از همه مشهورتر است و قرآن‏هاي فعلي هم بنابر همين قرائت است.
البته قرآن کريم به يک شکل و يک قرائت بر پيامبر اکرم(ص) نازل شده، همچنان كه در برخي روايات آمده است قرآن يکي است و از سوي خداوند يگانه نازل شده، ولي نبودن اعراب در قرآن هاي اوليه، ابتدائي بودن خط آن و اختلاف لهجه ها موجب اختلاف در کيفيت قرائت بعضي از کلمات قرآن شده، كه در بين قرائت هاي مختلف قرائت هفت قاري معروف است. روايت و نقل از هر يک از قاريان هفت گانه توسط دو نفر انجام شده است که چهارده روايت مي شود. نظر به اين که غالب اين روايت ها تغييري در معني ايجاد نمي کند و بنا به آنچه در روايات آمده و به تبع آن در فتاواي فقها، قرائت قرآن به هر يک از قرائت هاي معروف جايز است. از باب نمونه در سوره حمد قرائت مالک و ملک، صراط و سراط هر دو صحيح است و معناي آن هم تفاوت چنداني ندارد. قابل ذکر است قرآن هاي فعلي قرائت عاصم به روايت حفص است و گفته مي شود كه قرائت عاصم از ابي عبد الرحمن سلمي، از اميرالمؤمنين(ع) است. اما اسامي قاريان و راويان به شرح زير مي باشد:
1- ابن عامر، قاري شام/ روايان اين قاري: هشام بن عمار، ابن ذکوان. 2- ابن کثير، قاري مکه/ روايان: بزي، قنبل. 3- عاصم، قاري کوفه/ راويان: حفص بن سليمان (پسرخوانده عاصم)، شعبة ابوبکر عياث. 4- ابوعمرو، قاري بصره/ راويان: دوري حفص بن عمر، سوسي صالح بن زياد. 5- حمزه، قاري کوفه/ راويان: خلف بن هشام، خلا دبن خالد 6- نافع، قاري مدينه/ راويان: عيسي بن ميناء(معروف به قالون)، ورش عثمان بن سعيد(قرائتي است که در برخي از کشورهاي مغرب عربي رايج است.) 7- کسائي، قاري کوفه/ راويان ليث بن خالد، دوري حفص بن عمر. البته علاوه بر اين هفت قاري، سه تن ديگر از قاريان مشهور، عبارتنداز: 8- خلف بن هشام 9- يعقوب بن اسحاق 10- ابوجعفر يزيدبن قعقاع دانشمندان نام چهار تن را، بر شمار قراء دهگانه افزوده اند که قرائات همه آنها مجموعا به قرائات اربعة عشر يا قرائتهاي چهارده گانه موسوم گرديد. 11- حسن بصري 12- ابن محيصن 13- يحيي بن مبارک يزيدي 14- اعمش از بين اين چهارده قاري، فقط قاريان هفت گانه، مورد تاييد ائمه «عليهم السلام » و علماي عامه و خاصه قرار گرفته اند.
قاريان ده گانه را تعداد بسيار قليلي از عالمان شيعي و سني موثق و متواتر مي دانند و قرائات چهارده گانه را فقط نحويهايي همچون ابن مالک و ابن هشام و... آورده اند. کساني که قرائت هر يک از قراء سبعه را آموخته و به ديگران تعليم نمودندراوي ناميده مي شوند. راويان هريک از قراء سبعه زياد هستند لکن از بين آنها دو نفر که عالمتر و مورد اطمينان تر از بقيه هستند، قرائت امام القرائات را روايت کرده اند.البته لزومي ندارد که اين راويان از شاگردان قراء باشند چه بسا که بعضي از راويان، بعد از عصر قراء سبعه بوده اند ولي چون در آموختن قرائت امام القراءة، عالمتر بوده اند، به عنوان راوي برگزيده شده اند.بنابراين هر يک از امام القراء، دو راوي دارند که مجموعا چهارده راوي از هفت قاري خواهيم داشت. (لوح فشرده پرسمان، اداره مشاوره نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه ها، كد: 7/100129276)