قرائت‏هاي مختلف قرآن

در پاسخ به مطلب توجه کنید :
اختلاف قرائت وتفاوت لهجه ها ،مشکلي ايجاد نمي کند زيرا اصل متن محفوظ است ،کيفيت ادا متفاوت است ،ولي نص واحدي را همگي بيان مي کنند.
در تعريف اصطلاحى قرائت گفته شده: هرگاه تلاوت قرآن به گونهاى باشد كه از نص وحى الهى حكايت كند و بر حسب اجتهاد يكى از قرّاء معروف استوار باشد، قرائت قرآن تحقق يافته است. بنابراين قرائت عبارت است علم به كيفيت اداى كلمات قرآن و اختلاف اين كيفيت به ناقل و راوى آن منسوب است. از سوى ديگر، قرائت قرآن دانشى است كاملاً نقلى و هدف اين علم دستيابى به قرائت رسول الله و چگونگى اداى كلمات توسط آن حضرت است، و چنان كه گفته شده تنها راه رسيدن بدين هدف سماع و نقل از راويان ثقه است. از اين رو، قرائت در صورتى قابل اخذ و معتبر خواهد بود كه درباره هيچ يك از راويان و ناقلان آن طعن و خدشهاى از سوى علما مشاهده نگردد.
با قطع نظر از عوامل اختلاف قرائات، كه قرآن پژوهان به آن اشاره كردهاند، بايد توجه كرد كه اين اختلافات ميان قراء بر سر به دست آوردن و رسيدن به نص واحدى است كه پيامبر(ص) با آن قرائت نمودهاند. بنابراين اختلاف در قرائت مبيّن اين امر است كه هر قارى كيفيت خاصى را در تلفظ كلمات قرآن داشته و بدان معتقد بوده است و به نظر او اين كيفيت همان تلفظى است كه از زبان مبارك رسول الله جارى شده است امّا مهم اثبات اين استناد است كه بايد به شكل نقل همگانى در هر دوره و طبقه از زمان رسول الله به اثبات برسد. نظر غالب قرآن پژوهان شيعه اين است كه اثبات تواتر قرائتها از پيامبر(ص) امرى محال مىنمايد.
افزون بر آن، به نظر آنان قرائت قرآن كريم به يك صورت در ميان همه مسلمانان متداول بوده و در نسلهاى متوالى به تواتر رسيده است و اختلافى كه در قرائتها نقل مى گردد بر اين صورت متداول تأثير نداشته و چهره واحد آن را از بين نبرده است. ما شيعيان از ناحيه پيشوايان معصوم مأموريت يافتهايم كه قرآن را بر طبق عموم مسلمين قرائت كنيم.
اين اختلافات غالبا مسائلي است که پس از نزول وحي,مقداري از آنها از طرز نگارش قرآن پديد آمده است,چون در اوائل نگارش قرآن,حروف کلمات متشابه,از هم ممتاز نبوده است ,زيرا تشخيص حروف وکلمات بوسيله نقطه گذاري ممکن است ودر آغاز نگارش قرآن نه نقطه داشته ونه اعراب,وهمين مطلب موجب اختلاف قرائتها گرديد.
بخش ديگري از اختلاف در قرائتها,به مطالبي بر مي گردد که به متن قرآن مربوط نيست بلکه اضافات وحواشي وتوضيحاتي است که برخي حافظان ونويسندگان اضافه نموده اند,چون مي ديدند معني کلمه درست مفهوم نمي گردد شرح و تفسيري برآن نوشتند وبعدها به صورت متن قرآن واختلاف قرائت تلقي شد,چون بنابر بعضي ازروايات, نگارش تفسير همراه با متن قرآن ,جايز بوده است.
در نتيجه ما موظفيم قرائت رسمي قرآن را که مورد اتفاق شيعه وسني مي باشدملاک عمل قرار دهيم وآنچه زائد بر آن است را بعنوان شرح وتفسيرکلمات بدانيم واين موضوع جديدي نيست که بعد از گذشت قرنها تازه کشف شود. موارد اختلاف قرائت در کتابهاي علوم قرآني ثبت شده است.
چهارده روايت همان قرائتهاى هفت قارى مشهور است. هر يك از قاريان هفتگانه دو نفر راوى داشتهاند بعضى قرائت آنان توسط دو نفراز شاگردانشان روايت شده كه در برخى موارد داراى اختلاف است كه مجموع اين قرائتها چهارده روايت و قرائت مىشود. در بين اين قرائتها هفت قرائت مشهور است يعنى از دو نفر راوى كه هر كدام از قراء دارند قرائت يكى مشهورتر است و در بين اين هفت قرائت قرائت حفص از عاصم از همه مشهورتر است و قرآنهاى فعلى هم همين قرائت است. قرآن كريم به يك شكل و يك قرائت بر پيامبر اكرم(ص) نازل شده. در برخي روايات آمده است قرآن يكي است و از سوي خداوند يگانه نازل شده ولي نبودن اعراب در قرآن هاي اوليه، ابتدائي بودن خط آن و اختلاف لهجه ها موجب اختلاف در كيفيت قرائت بعضي از كلمات قرآن شده در بين قرائت هاي مختلف قرائت هفت قاري معروف است. روايت و نقل از هر يك از قاريان هفت گانه توسط دو نفر انجام شده است كه چهارده روايت مي شود. نظر به اين كه غالب اين روايت ها تغييري در معني ايجاد نمي كند. بنا به آنچه در روايات آمده و به تبع آن در فتاواي فقها قرائت قرآن به هر يك از قرائت هاي معروف جايز است. از باب نمونه در سوره حمد قرائت مالك و ملك، صراط و سراط هر دو صحيح است و معناي آن هم تفاوت چنداني ندارد. قابل ذكر است قرآن هاي فعلي قرائت عاصم به روايت حفص است و گفته مي شود قرائت عاصم از ابي عبد الرحمن سلمي از اميرالمؤمنين(ع) است. (البيان، 151/168)
جهت اطلاع بيشر ر.ک.به:دکتر سيد محمد باقر حجتي ,پژوهشي در تاريخ قرآن کريم ,ص301
فضلى، عبدالهادى، مقدمهاى بر تاريخ قرائات قرآن كريم، ترجمه دكتر سيدمحمدباقر محبتى، ص 103 انتشارات اسوه، تير 1365.
علامه خوئى، البيان، ص 175، مطبعه علميه قم.
سعيدى روشن، محمدباقر علوم قرآن، ص 176، انتشارات مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى. (لوح فشرده پرسمان، اداره مشاوره نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه ها، كد: 8/100130182)